وقتی آینه گفتمان ترامپ، تصویر باتلاقی را نشان می دهد که خود حفر کرد

یادداشت تحلیل گفتمان نشست خبری ترامپ

اعتراف به شکست در پوشش «خروج بدون توافق»؛ وقتی آینه گفتمان ترامپ، تصویر باتلاقی را نشان می‌دهد که خود حفر کرد

بهروز زینلی، عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان و مدرس سواد رسانه 

در شرایطی که سی و سه روز از جنگی می‌گذرد که با ادعای «تغییر رژیم در چهار روز» کلید خورد، دونالد ترامپ امروز در شبکه‌ای‌بی‌سی، تصویری متناقض و آشفته از اهداف و واقعیت می‌سازد. تحلیل گفتمان او نشان می‌دهد که روایت اولیه‌اش، حضور برای براندازی نظام جمهوری اسلامی، نه تنها محقق نشده، بلکه حالا با انبوهی از شکست‌های راهبردی، تحقیر شده است.

۱. تغییر روایت از «تغییر رژیم» به «خروج بدون توافق»
ترامپ که در روزهای نخست اغتشاشات دی‌ماه از «دعوت» برای کمک به تغییر حکومت سخن می‌گفت، امروز مدعی می‌شود «تغییر رژیم جزو اهداف من نبود». این عقب‌نشینی گفتمانی، تلاشی برای پوشش ناکامی در دستیابی به هدف اولیه است؛ هدفی که با شهادت سیدالشهدای جبهه مقاومت در برابر استکبار جهانی امام شهیدمان، فرماندهان، صدها سرباز و هزاران غیرنظامی از جمله زنان و کودکان به پوچی گرایید.

۲. «خروج در دو هفته»؛ وعدهای که خود نقضش کرد
ادعای امروز او مبنی بر «خروج از ایران در دو تا سه هفته» و «بی‌نیازی از توافق ایران» در تضاد آشکار با منطق آغاز جنگ است. وقتی جنگ برای تغییر رژیم طراحی شده بود، حالا خروج بدون توافق، یعنی پذیرش شکست کامل در نیل به آن هدف. این گفتمان بیش از آنکه نشان‌دهنده قدرت باشد، بازتاب فروپاشی محاسبات اولیه و فرار از باتلاقی است که خود حفر کرد.

۳. تهدید زیرساخت‌ها در برابر «همبستگی عجیب» ایران
تهدید به تخریب پل‌ها و بازسازی ۱۵ تا ۲۰ ساله، از یک سو اعتراف به ناتوانی در تغییر معادله سیاسی و از سوی دیگر واکنشی عصبی به واقعیتی است که ترامپ نمی‌تواند بپذیرد: «همبستگی عجیب» مردم ایران، پای میدان آمدن آن‌ها، انتخاب رهبر جدید و پایداری شعارهای انقلاب. در این بزنگاه، او به جای پیروزی، با حزبی روبه‌روست که در آستانه انتخابات آمریکا به سقوطی تاریخی نزدیک می‌شود.

۴. کارکرد گفتمان «کاهش قیمت‌ها با ترک ایران»
ترامپ که وعده «کاهش قیمت‌ها با ترک ایران» را به رسانه‌ها می‌فروشد، در واقع از بحران‌های داخلی آمریکا و افول پایگاه حزبی خود، پوششی تبلیغاتی برای فرار از شکست ساخته است. این گزاره نه مبنای اقتصادی، که کارکردی روانی–انتخاباتی دارد.

و اما بعد

گفتمان امروز ترامپ، آینه تمام‌نمای شکستی است که از دل «تغییر رژیم چهار روزه» سر برآورد. او امروز با انبوهی از اهداف محقق‌نشده، جنایات جنگی آشکار، افزایش بی‌سابقه همبستگی ملی در ایران، و حزبی که به سوی افول پیش می‌رود، از جنگی که خود آغاز کرد، عقب‌نشینی می‌کند. ادعای «خروج بدون توافق» و «بی‌نیازی از مذاکره» نه نشانه قدرت، که اقرار به بن‌بست است؛ بن‌بستی که ملت ایران با ایستادگی خود آن را رقم زد.