تربیتِ تناقض آمیز؟ نقدی بر نامۀ رئیس دانشگاه تهران به وزیر علوم از منظر تعلیم و تربیت»
در روزهایی که هنوز آوار حملات موشکی دشمن بر دانشگاه های ایران فروننشسته و جامعه علمی کشور درفراق دانشجویان و استادان شهید به سوگ نشسته است، رئیس دانشگاه تهران به نمایندگی از ۱۵ دانشگاه بزرگ کشور، در نامه ای به وزیر علوم، از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران درخواست کرد از «حمله به دانشگاه های منطقه خودداری نمایند تا حرمت نهاد مقدس علم فرونهاده نشود.» این نامه که با استناد به «درخواست های متعدد استادان و دانشجویان کشورهای منطقه» نوشته شده، درحالی خواستار خویشتنداری نیروهای مسلح در برابر حملات دشمن شده که خود دشمن پیشتر و بی هیچ ملاحظه ای به چندین دانشگاه ایران از جمله دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه صنعتی اصفهان حمله کرده بود.
«سلسله یادداشتهای کوتاه جنگ رمضان» اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
صونیا زارع عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان استان گیلان
تربیتِ تناقض آمیز؟ نقدی بر نامۀ رئیس دانشگاه تهران به وزیر علوم از منظر تعلیم و تربیت»
در روزهایی که هنوز آوار حملات موشکی دشمن بر دانشگاه های ایران فروننشسته و جامعه علمی کشور درفراق دانشجویان و استادان شهید به سوگ نشسته است، رئیس دانشگاه تهران به نمایندگی از ۱۵ دانشگاه بزرگ کشور، در نامه ای به وزیر علوم، از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران درخواست کرد از «حمله به دانشگاه های منطقه خودداری نمایند تا حرمت نهاد مقدس علم فرونهاده نشود.» این نامه که با استناد به «درخواست های متعدد استادان و دانشجویان کشورهای منطقه» نوشته شده، درحالی خواستار خویشتنداری نیروهای مسلح در برابر حملات دشمن شده که خود دشمن پیشتر و بی هیچ ملاحظه ای به چندین دانشگاه ایران از جمله دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه صنعتی اصفهان حمله کرده بود.
آنچه در این یادداشت مورد مداقه قرار می گیرد، نه بررسی سیاسی یا راهبردی این نامه، که تحلیل و نقد آن از منظر تعلیم و تربیت است. پرسش اصلی آن است که وقتی رئیس یک دانشگاه ، نهادی که متولی تربیت نسلی آگاه، عدالتخواه و اخلاق مدار است ، از نهادهای دفاعی کشور می خواهد در برابر تجاوزِ آشکار دشمن، دست از «مقابله به مثل» بردارد، این درخواست چه پیام های تربیتی به جامعه علمی و به ویژه به دانشجویان منتقل می کند؟ آیا این پیام ها با اهداف والای تربیت اخلاقی، تربیت شهروندی و تربیت عدالت جو در نظام آموزش عالی سازگار است؟
هرچند این نگرانی به ظاهر ،حفظ حرمت علم را نشان میدهد، اما از نگاه تربیتی سه آسیب جدی دارد:
۱- تربیت اخلاقی یکطرفه:
ایشان، نامه اخلاق را فقط از خودی میخواهد، نه از دشمنی که اول حمله کرده است.درحالی که تربیت اخلاقی به دانشجو میآموزد عدالت، پاسخ متناسب به ظلم است، نه سکوت در برابر متجاوز.
۲-انفعال در بحران ملی:
بهجای تقویت غیرت و مسئولیتپذیری دانشجویان، پیام «عقبنشینی در برابر دشمن» را میدهد.درحال که دانشگاه در جنگ وجودی نباید سنگر فکری کشور را تضعیف کند.
۳-تناقض ارزشی برای نسل جوان:
نامه هم میگوید:- «نیروهای مسلح جواب میدهند» و هم «خودداری کنند» - این سردرگمی، اعتماد دانشجو به مرجع تربیتی خود را از بین میبرد.
نتیجه :
دغدغه حرمت علم قابل احترام است، اما در شرایطی که دشمن بیهیچ ملاحظهای به دانشگاههای ایران حمله کرده، خویشتن داری یکطرفه نه عین اخلاق، که خلاف عدالت تربیتی است. دانشگاه باید به دانشجو بیاموزد: «ایستادگی در برابر ظلم، حرمت علم را حفظ میکند، نه ترکِ دفاع مشروع.»
صونیا زارع عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان استان گیلان
کانال اطلاع رسانی معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه فرهنگیان
@farhangiyan8elmsanji