از سکوت تماشاگر به مسئولیت کنشگر: تفنگت را زمین نگذار!

از سکوت تماشاگر به مسئولیت کنشگر: تفنگت را زمین نگذار!

 امید مهنی
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان کرمان

این ایام، در اجتماعات شبانه مردم آنچه که بسیار مشخص است افزایش امید، همدلی و انسجام اجتماعی در جامعه است. از طرفی، حضور نهاد و موسسات دولتی یا مردمی در موکب ها پر رنگ و در کل همه برای «وطن» گام های متفاوت و گوناگونی برداشته اند. همه «برای ایران» آمده اند؛ اساتید، پزشکان، حوزویان، معلمان، دانشجویان، هنرمندان، بازاریان و ... . آنچه عیان است رقابت در عرصه خدمت رسانی در قالب مأموربتی است که همه برای خود تعریف کرده اند و به عبارتی هر کس «تفنگ مسئولیت» خود را به دست گرفته است. اما در میان این شور خدمت، پرسش‌هایی تلخ و بنیادین ذهن را به چالش می‌کشد:
ما کجا بودیم که نقشه‌های شیطانی اغتشاشگران، خیابان‌ها را به میدان نبرد تبدیل کرد؟ ؛ ما کجا بودیم که برخی مردم را نامید می کردند؟ ؛ ما کجا بودیم که برخی ها شدند وطن فروش؟؛ و در نهایت ما کجا بودیم که دشمن امید داشت خاکمان را بسوزاند و ما سکوت کنیم؟!
پاسخ این پرسش‌ها، در بن‌بست «انفعال» نهفته است. ما در دام این گمان های غلط گرفتار شدیم که: کاری از ما بر نمی آید؛ بروم که چه؟؛ بگویم که چه؟؛ رای بدهم که چه؟؛ گمان بردیم فرقی ندارد چه کسی مدیر باشد و در آخر این سکوت و انفعال ما را به اینجا کشاند!
گمان بردیم با سکوت و انفعال مشکلی ایجاد نمی‌شود اما شد!. حقیقت این است که سکوت، خود یک کنش است؛ کنشی که پیامدش فروپاشی است. در مواجهه با تضاد میان حق و باطل، ایمان واقعی مستلزم ایستادگی است؛ امام صادق (ع) در توصیف اهمیت حضور و اثرگذاری مؤمن در جامعه می‌فرمایند: «مؤمن برای مؤمن، همچون بنایی است که اجزای آن یکدیگر را استحکام می‌بخشند». وقتی یکی از سنگ‌های این بنا از جای می‌افتد، کل ساختار در خطر فروپاشی است.
اما آنچه در این روزها و تجمعات شبانه مردمی می بینیم، تفاوت میان «تماشاگر بودن» و «بودن» است. تفاوت میان کسی که اجازه می‌دهد تاریخ برای او نوشته شود و کسی که با حضور خود، قلم تاریخ را به دست می‌گیرد.
از این رو اگر می‌خواهیم فردا، در برابر طوفان‌های جدید، سدی استوار باشیم، هرگز نباید از جایگاه خود عقب بنشینیم و «تفنگ مسئولیت» را زمین بگذاریم؛ چرا که این تفنگ ابزاریست برای صیانت از وطن!