[[{"content_id":276424,"content_number":0,"portal_id":2,"lang_id":"fa","content_title":"تعاریف و اصطلاحات","content_rtitr":"","content_short_title":"","content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":" \r\n\r\nنظارت:  به  دنبال حصول اطمینان از صحت انجام کارکردهای دانشگاه و نیز اصلاح اموری که از اهداف برنامه تدوین شده انحراف دارند، اشاره می‌نماید. این واژه بر نقش و کارکردی که از قدرت و اختیارات قانونی برخاسته است، تأکید داشته و بر اداره امور، مطابق با قوانین و مقررات وضع شده و انجام مسئولیت‌ها دلالت دارد و بر موارد ذیل اشاره دارد:\r\n\r\nنظارت به معنی مشاهده تفصیلیِ وضعیت و یا امری است که به‌منظور تشخیص و اتخاذ تدابیر آتی انجام می‌گیرد.\r\nحمایت، هدایت و تقویت افراد در مسیر رشد (حرفه‌ای–سازمانی) و کنترل فعالیت‌ها برای نیل به هدف‌های سازمان و بهبود مدیریت نظارت به مفهوم مقایسه عملیات انجام شده با معیارهای تعیین شده می‌باشد، تا از این طریق بتوان به اقدامات اصلاحی و به‌موقع برای جلوگیری از اشتباهات و انحرافات دست زد.\r\n \r\n\r\n ارزیابی: فرایند قضاوت و داوری دربارة ارزش یا اهمیت پدیدة مورد ارزیابی (مؤسسه، برنامه و...) به‌منظور بهبود و کاهش فاصله میان نتایج جاری و مطلوب، هدایت تصمیم‌گیری، پاسخگویی و اطلاع‌رسانی می‌باشد. ارزیابی به‌عنوان یک اصطلاح  کلی بر سایر رویه‌های تضمین کیفیت دانشگاه سایه دارد.\r\n \r\n\r\nسنجش: فرایند گردآوری اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری دربارة دانشجویان، برنامه درسی و سیاست‌های آموزشی  می‌باشد.\r\n \r\n\r\n ابزار گردآوری داده: وسیله یا امکانی که از طریق آن داده‌ها و اطلاعات، جمع‌آوری می‌گردد. از مصادیق ابزار می‌توان به آزمون، پرسش‌نامه، مقیاس درجه‌بندی، فهرست وارسی، کار آزمایشگاهی، پروژه تحقیق، امتحان شفاهی، تکلیف درسی، مصاحبه و مشاهده عملکرد و رفتار دانشجویان و اعضای دانشگاه در موقعیت‌های مختلف اشاره کرد.\r\n \r\n\r\n ممیزی: بر ارزیابی سیاست‌ها، نظام‌ها، رویه‌ها، راهبردها و منابع دانشگاه، برای مدیریت کیفیت فعالیت‌ها و کارکردهای اصلی آموزش و یادگیری، پژوهش و خدمات تخصصی و ارتباط و تعامل با جامعه و نیز خدمات حمایتی و پشتیبان علمی متمرکز می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، فرایند سیستماتیک و مستقل برای کسب شواهد عینی و ارزیابی آن بر مبنای واقعیت و تعیین میزان برآورده‌شدن معیارهای ممیزی.\r\n \r\n\r\n اعتبارسنجی: فرایندی است که از طریق آن، دانشگاه و یا مؤسسة بیرونی، تشخیص می‌دهد که حوزه‌های مختلف دانشگاه، از حداقل ملاک‌ها و استانداردهای از پیش تعیین شده برخوردار است. اعتبارسنجی، ابزار تضمین کیفیت است. اعتبارسنجی از طریق ارزیابی کیفیت فرایندها و عملکرد دانشگاه طبق استانداردهای مکتوب، مصوب و به‌وسیله افراد مجرب و متخصص انجام می‌شود.\r\n \r\n\r\nاعتباربخشی: فرایندی است که در آن یک گروه اعتبارسنج بر اساس معیارهای استاندارد، درجه اعتبار و رسمیت را به‌منظور توانایی انجام خدمات خاصی به دانشگاه اعطا می‌کند.\r\n \r\n\r\nارزیابی عملکرد: در قالب عباراتی نظیر کارایی، اثربخشی، توانمندسازی، قابلیت پاسخگویی در چارچوب اصول و مفاهیم مدیریت برای تحقق اهداف و وظایف سازمانی و برنامه‌های اجرایی، تعریف می‌گردد. ارزیابی عملکرد، معمولاً در سطح کلان سازمانی و در سطح فردی به انجام می‌رسد.\r\n \r\n\r\nمدیریت عملکرد: فرایندی استراتژیک و یکپارچه که در جهت بهبود مستمر عملکرد و تو سعه توانایی‌های اعضای دانشگاه و ایجاد فضای کار تیمی و دسته‌جمعی که در نهایت موجب تعالی سازمان می‌گردد.\r\n \r\n\r\n نشانه‌گذاری: فرایندی است که انجام مقایسه بین دروندادها، فرایندها و برون‌دادهای میان چند دانشگاه یا برنامه‌های آموزشی یک دانشگاه را امکان‌پذیر می‌سازد. نشانه‌گذاری می‌تواند برای مقایسة و وضعیت یک دانشگاه در چندین سال متوالی نیز مورد استفاده قرار گیرد.\r\n \r\n\r\nتعالی سازمانی: ساختاری مدیریتی است که باتکیه‌بر اصول و مفاهیم اساسی و توجه داشتن به معیارهای اصلی مدیریت کیفیت فراگیر و سیستم خودارزیابی، موجبات پیشرفت و بهسازی را فراهم می‌کند. نتیجه گرایی، تمرکز بر مشتری، راهبری و ثبات در هدف و مقصود و مدیریت بر مبنای فرایندها و واقعیات موجود، مشارکت فعال کارکنان در مسیر بهبود، تفکر اصلاحی و نوآورانه مستمر، حفظ و توسعه رابطه سودمند دوجانبه با مشارکت‌کنندگان، پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی، از آثار این نوع سازمان است.\r\n \r\n\r\nتضمین کیفیت: فرایند کسب اطمینان از مطابقت عملکرد با اهداف طراحی شده است و تلاش  دارد تا فرایندهایی ارائه کند که نتایج ثابت و صحیحی به دست آید. تضمین کیفیت بر جلوگیری و کاهش نقص در فرایند و خروجی متمرکز و بر فرایند کیفیت پیشگیرانه دلالت دارد.\r\n \r\n\r\nعامل: عمده‌ترین عناصر درونداد، فرایند، برون‌داد و پیامد یک نظام آموزشی (گروه\/دانشکده\/دانشگاه) است.\r\n \r\n\r\n ملاک: عمده‌ترین جنبه‌ها یا ویژگی‌های هر عامل که به بهترین نحو ممکن وضعیت عامل را نمایان می‌سازد.\r\n \r\n\r\nنشانگر: عمده‌ترین جنبه‌های هر مالک که به بهترین نحو ممکن کیفیت (وضعیت) مالک را نمایان می‌کند.\r\n \r\n\r\nفرایندگرایی: دانشگاه فرایندگرا، دانشگاهی است که در آن درونداد، روند و برون‌داد و پیامد وجود دارد و همه افراد به‌صورت افقی در مراحلی از فرایند قرار می‌گیرند. تقسیم‌بندی عمودی و سلسله‌مراتبی کمتر وجود دارد و همه در برون‌دادها سهیم هستند.\r\n \r\n\r\n مشتری‌محوری: تمامی افرادی که روی فرایند کار می‌کنند و آنها که نتیجه فرایند را کسب می‌کنند در واقع همکار و ذی‌نفع هستند و باید کار کنند. اگر چنین نگرشی در سازمان حاکم گردد، برای مشتری‌های سازمان جایگاه ویژه‌ای ایجاد می‌شود، مشتری صاحب حق و احترام می‌گردد. در این صورت سلامت  دانشگاه به‌سلامت جریان کار و فرایندهای وابسته به مشتری و اظهارنظر او وابسته خواهد شد.\r\n \r\n\r\n ارتقای مستمر و فراگیر فرایندها و سیستم‌ها: با تمرکز بر ارتقای عملکرد فرایندها و سیستم‌ها و توانمندسازی اعضای دانشگاه، تلاش  می‌شود فرایندها و سیستم‌ها به طور دایم در جهت پاسخ به نیازها و انتظارات مشتری‌ها بهبود یابند.\r\n \r\n\r\nنظام و ساختار تضمین کیفیت: به سیستم هدفمندی از خط‌مشی‌ها، ساختارها، معیارها، سازوکارها، فرایندها و بازخوردهایی اطلاق  می‌شود که از طریق آن، کیفیت دانشگاه مورد ارزشیابی و اعتبارسنجی قرار می‌گیرد و ذی‌نفعان مختلف، توسط آن، نسبت به این کیفیت برحسب انتظاراتشان اطمینان می‌یابند (فراستخواه، 1386).\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nمنبع: کتاب نقشه راه نظارت (راهنمای عمل) (1400).به کوشش: دفتر نظارت : ارزیابی و تعالی سازمانی دانشگاه فرهنگیان، انتشارات دانشگاه فرهنگیان. \r\n","content_html":"

 <\/p>\r\n\r\n

نظارت<\/strong>:  به  دنبال حصول اطمینان از صحت انجام کارکردهای دانشگاه و نیز اصلاح اموری که از اهداف برنامه تدوین شده انحراف دارند، اشاره می‌نماید. این واژه بر نقش و کارکردی که از قدرت و اختیارات قانونی برخاسته است، تأکید داشته و بر اداره امور، مطابق با قوانین و مقررات وضع شده و انجام مسئولیت‌ها دلالت دارد و بر موارد ذیل اشاره دارد:<\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

نظارت به معنی مشاهده تفصیلیِ وضعیت و یا امری است که به‌منظور تشخیص و اتخاذ تدابیر آتی انجام می‌گیرد.
\r\nحمایت، هدایت و تقویت افراد در مسیر رشد (حرفه‌ای–سازمانی) و کنترل فعالیت‌ها برای نیل به هدف‌های سازمان و بهبود مدیریت <\/span><\/span>نظارت به مفهوم مقایسه عملیات انجام شده با معیارهای تعیین شده می‌باشد، تا از این طریق بتوان به اقدامات اصلاحی و به‌موقع برای جلوگیری از اشتباهات و انحرافات دست زد.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 ارزیابی:<\/strong> فرایند قضاوت و داوری دربارة ارزش یا اهمیت پدیدة مورد ارزیابی (مؤسسه، برنامه و...) به‌منظور بهبود و کاهش فاصله میان نتایج جاری و مطلوب، هدایت تصمیم‌گیری، پاسخگویی و اطلاع‌رسانی می‌باشد. ارزیابی به‌عنوان یک اصطلاح  کلی بر سایر رویه‌های تضمین کیفیت دانشگاه سایه دارد.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

سنجش:<\/strong> فرایند گردآوری اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری دربارة دانشجویان، برنامه درسی و سیاست‌های آموزشی  می‌باشد.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 ابزار گردآوری داده:<\/strong> وسیله یا امکانی که از طریق آن داده‌ها و اطلاعات، جمع‌آوری می‌گردد. از مصادیق ابزار می‌توان به آزمون، پرسش‌نامه، مقیاس درجه‌بندی، فهرست وارسی، کار آزمایشگاهی، پروژه تحقیق، امتحان شفاهی، تکلیف درسی، مصاحبه و مشاهده عملکرد و رفتار دانشجویان و اعضای دانشگاه در موقعیت‌های مختلف اشاره کرد.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 ممیزی: <\/strong>بر ارزیابی سیاست‌ها، نظام‌ها، رویه‌ها، راهبردها و منابع دانشگاه، برای مدیریت کیفیت فعالیت‌ها و کارکردهای اصلی آموزش و یادگیری، پژوهش و خدمات تخصصی و ارتباط و تعامل با جامعه و نیز خدمات حمایتی و پشتیبان علمی متمرکز می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، فرایند سیستماتیک و مستقل برای کسب شواهد عینی و ارزیابی آن بر مبنای واقعیت و تعیین میزان برآورده‌شدن معیارهای ممیزی.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 اعتبارسنجی: <\/strong>فرایندی است که از طریق آن، دانشگاه و یا مؤسسة بیرونی، تشخیص می‌دهد که حوزه‌های مختلف دانشگاه، از حداقل ملاک‌ها و استانداردهای از پیش تعیین شده برخوردار است. اعتبارسنجی، ابزار تضمین کیفیت است. اعتبارسنجی از طریق ارزیابی کیفیت فرایندها و عملکرد دانشگاه طبق استانداردهای مکتوب، مصوب و به‌وسیله افراد مجرب و متخصص انجام می‌شود.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

اعتباربخشی:<\/strong> فرایندی است که در آن یک گروه اعتبارسنج بر اساس معیارهای استاندارد، درجه اعتبار و رسمیت را به‌منظور توانایی انجام خدمات خاصی به دانشگاه اعطا می‌کند.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

ارزیابی عملکرد:<\/strong> در قالب عباراتی نظیر کارایی، اثربخشی، توانمندسازی، قابلیت پاسخگویی در چارچوب اصول و مفاهیم مدیریت برای تحقق اهداف و وظایف سازمانی و برنامه‌های اجرایی، تعریف می‌گردد. ارزیابی عملکرد، معمولاً در سطح کلان سازمانی و در سطح فردی به انجام می‌رسد.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

مدیریت عملکرد<\/strong>:<\/span><\/strong> فرایندی استراتژیک و یکپارچه که در جهت بهبود مستمر عملکرد و تو سعه توانایی‌های اعضای دانشگاه و ایجاد فضای کار تیمی و دسته‌جمعی که در نهایت موجب تعالی سازمان می‌گردد.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 نشانه‌گذاری<\/strong>: فرایندی است که انجام مقایسه بین دروندادها، فرایندها و برون‌دادهای میان چند دانشگاه یا برنامه‌های آموزشی یک دانشگاه را امکان‌پذیر می‌سازد. نشانه‌گذاری می‌تواند برای مقایسة و وضعیت یک دانشگاه در چندین سال متوالی نیز مورد استفاده قرار گیرد.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

تعالی سازمانی<\/strong>: ساختاری مدیریتی است که باتکیه‌بر اصول و مفاهیم اساسی و توجه داشتن به معیارهای اصلی مدیریت کیفیت فراگیر و سیستم خودارزیابی، موجبات پیشرفت و بهسازی را فراهم می‌کند. نتیجه گرایی، تمرکز بر مشتری، راهبری و ثبات در هدف و مقصود و مدیریت بر مبنای فرایندها و واقعیات موجود، مشارکت فعال کارکنان در مسیر بهبود، تفکر اصلاحی و نوآورانه مستمر، حفظ و توسعه رابطه سودمند دوجانبه با مشارکت‌کنندگان، پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی، از آثار این نوع سازمان است.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

تضمین کیفیت:<\/strong> فرایند کسب اطمینان از مطابقت عملکرد با اهداف طراحی شده است و تلاش  دارد تا فرایندهایی ارائه کند که نتایج ثابت و صحیحی به دست آید. تضمین کیفیت بر جلوگیری و کاهش نقص در فرایند و خروجی متمرکز و بر فرایند کیفیت پیشگیرانه دلالت دارد.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

عامل<\/strong>: عمده‌ترین عناصر درونداد، فرایند، برون‌داد و پیامد یک نظام آموزشی (گروه\/دانشکده\/دانشگاه) است.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 ملاک<\/strong>: عمده‌ترین جنبه‌ها یا ویژگی‌های هر عامل که به بهترین نحو ممکن وضعیت عامل را نمایان می‌سازد.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

نشانگر: <\/strong>عمده‌ترین جنبه‌های هر مالک که به بهترین نحو ممکن کیفیت (وضعیت) مالک را نمایان می‌کند.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

فرایندگرایی:<\/strong> دانشگاه فرایندگرا، دانشگاهی است که در آن درونداد، روند و برون‌داد و پیامد وجود دارد و همه افراد به‌صورت افقی در مراحلی از فرایند قرار می‌گیرند. تقسیم‌بندی عمودی و سلسله‌مراتبی کمتر وجود دارد و همه در برون‌دادها سهیم هستند.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 مشتری‌محوری<\/strong>: تمامی افرادی که روی فرایند کار می‌کنند و آنها که نتیجه فرایند را کسب می‌کنند در واقع همکار و ذی‌نفع هستند و باید کار کنند. اگر چنین نگرشی در سازمان حاکم گردد، برای مشتری‌های سازمان جایگاه ویژه‌ای ایجاد می‌شود، مشتری صاحب حق و احترام می‌گردد. در این صورت سلامت  دانشگاه به‌سلامت جریان کار و فرایندهای وابسته به مشتری و اظهارنظر او وابسته خواهد شد.<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

 ارتقای مستمر و فراگیر فرایندها و سیستم‌ها<\/strong>: با تمرکز بر ارتقای عملکرد فرایندها و سیستم‌ها و توانمندسازی اعضای دانشگاه، تلاش  می‌شود فرایندها و سیستم‌ها به طور دایم در جهت پاسخ به نیازها و انتظارات مشتری‌ها بهبود یابند.<\/span><\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

نظام و ساختار تضمین کیفیت<\/strong>: به سیستم هدفمندی از خط‌مشی‌ها، ساختارها، معیارها، سازوکارها، فرایندها و بازخوردهایی اطلاق  می‌شود که از طریق آن، کیفیت دانشگاه مورد ارزشیابی و اعتبارسنجی قرار می‌گیرد و ذی‌نفعان مختلف، توسط آن، نسبت به این کیفیت برحسب انتظاراتشان اطمینان می‌یابند (فراستخواه، 1386).<\/span><\/span>
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n <\/p>\r\n\r\n

منبع: کتاب نقشه راه نظارت (راهنمای عمل) (1400).به کوشش: دفتر نظارت : ارزیابی و تعالی سازمانی دانشگاه فرهنگیان، انتشارات دانشگاه فرهنگیان. <\/strong><\/span><\/span><\/p>\r\n","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2025-01-08 09:39:40","content_date_event":"2025-01-08 09:39:40","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2025-04-06 15:45:14","content_date_register":"2025-01-08 09:50:28","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":80420,"eid":80420,"attach_title":null,"attaches":[{"sizes":{"150":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","300":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","400":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","600":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","900":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","1200":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png"}}]}]]