[[{"content_id":292160,"content_number":0,"portal_id":2,"lang_id":"fa","content_title":"جنگ روایت ها در بازتاب اعتراضات اخیر و نقش دانشگاه در ارتقای سواد رسانه ای","content_rtitr":"","content_short_title":"","content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"امیرعباس میرزاخانی\r\n \r\n\r\nدر هفته‌های اخیر، اعتراضات گسترده‌ای در سطح کشور شکل گرفت که بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای داشت. این اعتراضات، علی‌رغم مولفه‌های اجتماعی و اقتصادی که موجب بروز آن شدند، در رسانه‌های مختلف به گونه‌ای متفاوت روایت شد. نقش روایت‌ها در ساختاردهی ذهنی جامعه و تاثیر آن بر فرآیندهای سیاسی و اجتماعی، به ویژه در میان جوانان و دانشجویان که از مهم‌ترین اقشار تاثیرپذیر هستند، بسیار اساسی است. بررسی این روایت‌ها و نحوه مواجهه با آن‌ها به نوعی بازتاب تلاقی نیروهای فرهنگی، رسانه‌ای و سیاسی در جامعه است که باید با دقت و درک عمیق تحلیل شود. تقسیم‌بندی روایت‌ها\r\n\r\n۱. روایت اول: روایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان رسانه ملی و فراگیر، در جریان اعتراضات اخیر تلاش کرده است روایت مسلط خود را در شرایط محدودیت دسترسی به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی ارائه دهد. در این روایت، اعتراضات عمدتاً در قالب ناامنی، اغتشاش، خشونت و تخریب اموال عمومی بازنمایی می‌شود و تمرکز اصلی بر پیامدهای امنیتی و انتظامی این رخدادها قرار دارد. در پوشش‌های خبری و تحلیلی صدا و سیما، کمتر به ریشه‌های اجتماعی، اقتصادی و مطالباتی اعتراضات پرداخته می‌شود و در مقابل، برجسته‌سازی تصاویر ناآرامی، درگیری و تخریب، چارچوب اصلی روایت را شکل می‌دهد. پیام ضمنی این بازنمایی آن است که اعتراضات از مسیر طبیعی و قانونی خود خارج شده و به عاملی برای تهدید نظم عمومی و امنیت اجتماعی تبدیل شده‌اند. در این چارچوب، راه‌حل اصلی مدیریت بحران، حفظ اقتدار، کنترل قاطع شرایط و جلوگیری از گسترش ناآرامی‌ها معرفی می‌شود. روایت صدا و سیما بیش از آنکه بر گفت‌وگو و شنیدن مطالبات معترضان تأکید کند، بر ضرورت بازگرداندن آرامش، مقابله با عوامل بی‌ثبات‌کننده و حفظ انسجام اجتماعی از منظر حاکمیتی تمرکز دارد.\r\n\r\n۲. روایت دوم: روایت شبکه‌های معاند و خارج‌نشین در نقطه مقابل، شبکه‌ها و رسانه‌های معاند نظام به شکل کاملاً متفاوتی این حرکت‌های اعتراضی را پوشش می‌دهند. این رسانه‌ها، به دلیل عدم شناخت دقیق از بسترهای واقعی اجتماعی و فرهنگی کشور و همچنین اهداف مغرضانه و سیاسی خود، اعتراضات را به اغتشاشات خشونت‌آمیز و تمایل به فروپاشی نظام تقلیل داده و حتی آن را با شعارها و مطالبات ساختارشکنانه و تغییر بنیادین نظام همراه می‌کنند. این روایت نه تنها مواضع معترضان را تحریف می‌کند، بلکه آنها را به صف مخالفان و دشمنان نظام می‌کشاند و فضای تنش و قطب‌بندی را تشدید می‌کند. این برخورد باعث سردرگمی عمومی و کاهش اعتماد به پیام واقع‌گرایانه اعتراضات می‌شود.\r\n\r\n۳. روایت سوم: روایت نخبگان و دانشگاهیان بین دو روایت متضاد و اغلب متخاصم فوق، روایت سوم توسط قشر فرهیخته، دانشگاهیان و نخبگان جامعه شکل می‌گیرد؛ روایتی که به طور همزمان حمایت خود را از اعتراضات و مطالبات بحق مردم اعلام می‌کند و در عین حال اغتشاش و تخریب را محکوم می‌داند. این نگاه معتقد است که راه حل توسعه، رشد اجتماعی و حفظ امنیت پایدار در به رسمیت شناختن اعتراضات در قالب نهادهای مدنی، قانونی و رسمی است و نه در مسیر اغتشاش و خشونت که موجب تضعیف بنیان‌های اجتماعی و سیاسی می‌شود. دانشگاهیان در این روایت بر جایگاه یافتن گفت‌وگو، نقد سازنده و احترام به حقوق شهروندی به عنوان رکن اصلی برای عبور از بحران‌ها و ارتقای ساختارهای کشور تاکید می‌کنند.\r\n\r\nاین روایت می‌تواند توسط روزنامه‌ها، رسانه‌های مستقل و غیر دولتی و شبکه‌های اجتماعی در متن جامعه منعکس شود. نقش دانشگاه فرهنگیان در ارتقای سواد رسانه‌ای و تعمیق روایت سوم دانشگاه فرهنگیان، به عنوان پیشران اصلی توسعه فرهنگ جامعه، نقش بسیار مهمی در ارتقای سواد رسانه‌ای دارند؛ سوادی که فهم و تحلیل درست رسانه‌ها و روایت‌ها را به دانشجومعلمان آموزش می‌دهد و امکان تشخیص روایت‌های هدفدار و غیرواقعی از واقعیت‌های ملموس را فراهم می‌کند. در شرایط پیچیده و پرتنش کنونی، نهادی مانند دانشگاه باید: نقد و تحلیل رسانه‌ای ابزارهای مختلف را به عنوان بخشی از آموزش دانشجویان ترویج دهد و به آن‌ها آگاهی دهد که چگونه پیام‌های رسانه‌ای را از زاویه‌های مختلف مورد ارزیابی قرار دهند. گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای را درباره نقش رسانه‌ها و روایت‌ها ایجاد کند تا دانشجویان و پژوهشگران به یک فهم جامع و چندوجهی برسند. فضای باز و آزاد برای بحث و تبادل نظر درباره مسائل اجتماعی فراهم کند که در آن دانشجویان بتوانند صریح و مستدل درباره حقوق شهروندی، اعتراضات و روش‌های مسالمت‌آمیز بیان مطالبات صحبت کنند.\r\n\r\nسواد رسانه‌ای را فراتر از رسانه‌های رسمی و معاند ببرد و به مخاطبان خود آموزش دهد که چگونه از منابع چندگانه استفاده کنند، صحت اطلاعات را بسنجند و فریب روایت‌های جهت‌دار را نخورند. کارگاه‌ها، سمینارها و رویدادهای تخصصی درباره تاثیر رسانه‌های جدید، انواع روایت‌گری و نحوه ساختار‌دهی اخبار برگزار کند تا نسل جوان با دنیای پیچیده ارتباطات امروز بهتر آشنا شود. دانشگاه فرهنگیان باید نقش فعالانه در ارائه روایت سوم به عنوان صدای عقلانیت و تدبیر در جامعه داشته باشد تا ضمن حفظ امنیت، عدالت و ترقی وطن، زمینه‌ساز تعامل مثبت میان مردم و حکومت شود. جنگ روایت‌ها در بازتاب اعتراضات اخیر، نشان‌دهنده تنش میان قدرت‌های مختلف در کنترل لحن و محتوای اطلاع‌رسانی است که هر روایت با اهداف خود این اعتراضات را شرح می‌دهد. روایت‌های رسمی و معاند هر دو به نوعی جامعه را دوقطبی می‌کنند، در حالی که روایت دانشگاهیان و نخبگان جامعه، راه میانه و توسعه‌گرا را پیش می‌نهد. این مسیر تعامل سالم بین اعتراضات مدنی و حفظ امنیت جامعه، تنها با ارتقای سواد رسانه‌ای امکان‌پذیر است؛ جایی که دانشگاه به عنوان کانون تفکر، تحلیل و آموزش، نقشی بی‌بدیل و تعیین‌کننده در عبور از این چالش ایفا می‌کند.\r\n\r\n \r\n","content_html":"

امیرعباس میرزاخانی<\/span><\/span>
\r\n <\/p>\r\n\r\n

در هفته‌های اخیر، اعتراضات گسترده‌ای در سطح کشور شکل گرفت که بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای داشت. این اعتراضات، علی‌رغم مولفه‌های اجتماعی و اقتصادی که موجب بروز آن شدند، در رسانه‌های مختلف به گونه‌ای متفاوت روایت شد. نقش روایت‌ها در ساختاردهی ذهنی جامعه و تاثیر آن بر فرآیندهای سیاسی و اجتماعی، به ویژه در میان جوانان و دانشجویان که از مهم‌ترین اقشار تاثیرپذیر هستند، بسیار اساسی است. بررسی این روایت‌ها و نحوه مواجهه با آن‌ها به نوعی بازتاب تلاقی نیروهای فرهنگی، رسانه‌ای و سیاسی در جامعه است که باید با دقت و درک عمیق تحلیل شود. تقسیم‌بندی روایت‌ها<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

۱. روایت اول: روایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان رسانه ملی و فراگیر، در جریان اعتراضات اخیر تلاش کرده است روایت مسلط خود را در شرایط محدودیت دسترسی به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی ارائه دهد. در این روایت، اعتراضات عمدتاً در قالب ناامنی، اغتشاش، خشونت و تخریب اموال عمومی بازنمایی می‌شود و تمرکز اصلی بر پیامدهای امنیتی و انتظامی این رخدادها قرار دارد. در پوشش‌های خبری و تحلیلی صدا و سیما، کمتر به ریشه‌های اجتماعی، اقتصادی و مطالباتی اعتراضات پرداخته می‌شود و در مقابل، برجسته‌سازی تصاویر ناآرامی، درگیری و تخریب، چارچوب اصلی روایت را شکل می‌دهد. پیام ضمنی این بازنمایی آن است که اعتراضات از مسیر طبیعی و قانونی خود خارج شده و به عاملی برای تهدید نظم عمومی و امنیت اجتماعی تبدیل شده‌اند. در این چارچوب، راه‌حل اصلی مدیریت بحران، حفظ اقتدار، کنترل قاطع شرایط و جلوگیری از گسترش ناآرامی‌ها معرفی می‌شود. روایت صدا و سیما بیش از آنکه بر گفت‌وگو و شنیدن مطالبات معترضان تأکید کند، بر ضرورت بازگرداندن آرامش، مقابله با عوامل بی‌ثبات‌کننده و حفظ انسجام اجتماعی از منظر حاکمیتی تمرکز دارد.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

۲. روایت دوم: روایت شبکه‌های معاند و خارج‌نشین در نقطه مقابل، شبکه‌ها و رسانه‌های معاند نظام به شکل کاملاً متفاوتی این حرکت‌های اعتراضی را پوشش می‌دهند. این رسانه‌ها، به دلیل عدم شناخت دقیق از بسترهای واقعی اجتماعی و فرهنگی کشور و همچنین اهداف مغرضانه و سیاسی خود، اعتراضات را به اغتشاشات خشونت‌آمیز و تمایل به فروپاشی نظام تقلیل داده و حتی آن را با شعارها و مطالبات ساختارشکنانه و تغییر بنیادین نظام همراه می‌کنند. این روایت نه تنها مواضع معترضان را تحریف می‌کند، بلکه آنها را به صف مخالفان و دشمنان نظام می‌کشاند و فضای تنش و قطب‌بندی را تشدید می‌کند. این برخورد باعث سردرگمی عمومی و کاهش اعتماد به پیام واقع‌گرایانه اعتراضات می‌شود.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

۳. روایت سوم: روایت نخبگان و دانشگاهیان بین دو روایت متضاد و اغلب متخاصم فوق، روایت سوم توسط قشر فرهیخته، دانشگاهیان و نخبگان جامعه شکل می‌گیرد؛ روایتی که به طور همزمان حمایت خود را از اعتراضات و مطالبات بحق مردم اعلام می‌کند و در عین حال اغتشاش و تخریب را محکوم می‌داند. این نگاه معتقد است که راه حل توسعه، رشد اجتماعی و حفظ امنیت پایدار در به رسمیت شناختن اعتراضات در قالب نهادهای مدنی، قانونی و رسمی است و نه در مسیر اغتشاش و خشونت که موجب تضعیف بنیان‌های اجتماعی و سیاسی می‌شود. دانشگاهیان در این روایت بر جایگاه یافتن گفت‌وگو، نقد سازنده و احترام به حقوق شهروندی به عنوان رکن اصلی برای عبور از بحران‌ها و ارتقای ساختارهای کشور تاکید می‌کنند.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

این روایت می‌تواند توسط روزنامه‌ها، رسانه‌های مستقل و غیر دولتی و شبکه‌های اجتماعی در متن جامعه منعکس شود. نقش دانشگاه فرهنگیان در ارتقای سواد رسانه‌ای و تعمیق روایت سوم دانشگاه فرهنگیان، به عنوان پیشران اصلی توسعه فرهنگ جامعه، نقش بسیار مهمی در ارتقای سواد رسانه‌ای دارند؛ سوادی که فهم و تحلیل درست رسانه‌ها و روایت‌ها را به دانشجومعلمان آموزش می‌دهد و امکان تشخیص روایت‌های هدفدار و غیرواقعی از واقعیت‌های ملموس را فراهم می‌کند. در شرایط پیچیده و پرتنش کنونی، نهادی مانند دانشگاه باید: نقد و تحلیل رسانه‌ای ابزارهای مختلف را به عنوان بخشی از آموزش دانشجویان ترویج دهد و به آن‌ها آگاهی دهد که چگونه پیام‌های رسانه‌ای را از زاویه‌های مختلف مورد ارزیابی قرار دهند. گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای را درباره نقش رسانه‌ها و روایت‌ها ایجاد کند تا دانشجویان و پژوهشگران به یک فهم جامع و چندوجهی برسند. فضای باز و آزاد برای بحث و تبادل نظر درباره مسائل اجتماعی فراهم کند که در آن دانشجویان بتوانند صریح و مستدل درباره حقوق شهروندی، اعتراضات و روش‌های مسالمت‌آمیز بیان مطالبات صحبت کنند.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

سواد رسانه‌ای را فراتر از رسانه‌های رسمی و معاند ببرد و به مخاطبان خود آموزش دهد که چگونه از منابع چندگانه استفاده کنند، صحت اطلاعات را بسنجند و فریب روایت‌های جهت‌دار را نخورند. کارگاه‌ها، سمینارها و رویدادهای تخصصی درباره تاثیر رسانه‌های جدید، انواع روایت‌گری و نحوه ساختار‌دهی اخبار برگزار کند تا نسل جوان با دنیای پیچیده ارتباطات امروز بهتر آشنا شود. دانشگاه فرهنگیان باید نقش فعالانه در ارائه روایت سوم به عنوان صدای عقلانیت و تدبیر در جامعه داشته باشد تا ضمن حفظ امنیت، عدالت و ترقی وطن، زمینه‌ساز تعامل مثبت میان مردم و حکومت شود. جنگ روایت‌ها در بازتاب اعتراضات اخیر، نشان‌دهنده تنش میان قدرت‌های مختلف در کنترل لحن و محتوای اطلاع‌رسانی است که هر روایت با اهداف خود این اعتراضات را شرح می‌دهد. روایت‌های رسمی و معاند هر دو به نوعی جامعه را دوقطبی می‌کنند، در حالی که روایت دانشگاهیان و نخبگان جامعه، راه میانه و توسعه‌گرا را پیش می‌نهد. این مسیر تعامل سالم بین اعتراضات مدنی و حفظ امنیت جامعه، تنها با ارتقای سواد رسانه‌ای امکان‌پذیر است؛ جایی که دانشگاه به عنوان کانون تفکر، تحلیل و آموزش، نقشی بی‌بدیل و تعیین‌کننده در عبور از این چالش ایفا می‌کند.<\/span><\/span>
\r\n
\r\n <\/p>\r\n","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2026-01-26 14:14:21","content_date_event":"2026-01-26 14:14:21","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2026-01-26 14:29:10","content_date_register":"2026-01-26 14:29:10","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":80476,"eid":0,"attach_title":null,"attaches":[{"sizes":{"150":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","300":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","400":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","600":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","900":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","1200":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png"}}]}]]