نقد نقد "ایدئولوژیک بودن تربیت در جمهوری اسلامی ایران" <\/p>\r\n\r\n
در هفته چهارم جنگ رمضان هستیم و دیدیم که اندیشه «مقاومتمحور» و «توحید اجتماعی» و «اسلام انقلابی» شهید امام خامنه ای نیروی نظامی و نیروی اجتماعی ایران را به قدرتی جدید در تحولات منطقه ای و جهانی تبدیل کرده است. ترامپ با تزویر و دروغ به دنبال خارج کردن ارتش خود از این پاتلاق و نجات اسرائیل است اما توان آنرا ندارد.
\r\n
\r\n تا چندی پیش، جریانی خاص مبتنی بر ابتنائات سکولاریستی بر ایدئولوژی¬زدای از آموزش و پرورش تاکید داشت و خواستار حذف فرهنگ جهاد و مقاومت و شهادت از تربیت رسمی بود.
\r\n به اشکال «ایدئولوژیک بودن تربیت در جمهوری اسلامی ایران» شش پاسخ می دهیم: <\/p>\r\n\r\n
- پاسخ اول. واژه ایدئولوژی دستکم دارای سه معنای مثبت، منفی و خنثی است و اشکال-کنندگان معنای واحدی از «تربیت ایدئولوژیک» اراده نمی¬کنند؛ زیرا «تربیت در جمهوری اسلامی ایران» را ایدئولوژیک (بمعنای منفی) می¬خوانند؛ اما تربیت در حکومت پهلوی و یا تربیت لیبرال و سکولار که بر ایدئولوژی مدرن استوار است را ایدئولوژیک نمی¬خوانند و یا معنای مثبت از ایدئولوژی حکومت پهلوی (مانند ایدئولوژی باستان¬گرا، ملی¬گرا و مدرن) اراده می¬کنند.
\r\n
\r\n- پاسخ دوم: شواهد و دیدگاه¬هایی وجود دارد که ایدئولوژی در ادبیات تخصصی فلسفه تربیت و فلسفه برنامه درسی نه تنها معنای منفی ندارد؛ بلکه از معنایی مثبت و یا دستکم خنثی برخوردار است و اساساً تربیت رسمی و برنامه درسی آن، ماهیتاً ایدئولوژیک و مبتنی بر ارزشهای غالب جامعه است. <\/p>\r\n\r\n
- پاسخ سوم از باب پاسخ نقضی، این است که تربیت لیبرال و سکولار نیز «تربیتی ایدئولوژیک» است؛ خواه به معنای مثبت (به معنای اتکای این تربیت و برنامه درسی بر ایدئولوژی لیبرال) و چه به معنای منفی (از منظر فیلسوفان پست¬مدرن و طرفداران رویکردهای انتقادی و نومارکسیستی). <\/p>\r\n\r\n
- پاسخ چهارم با توجه به تذبذب و تبعیض در کاربست واژه «تربیت ایدئولوژیک» از سوی اشکال¬کنندگان می گوید عنوان «تربیت ایدئولوژیک» نه عنوانی اصیل، بلکه عنوانِ مُشیر است و درواقع ایراد نه به وابستگی تربیت به ایدئولوژی جمهوری اسلامی\/انقلاب اسلامی، بلکه ایراد به ابتناء این تربیت به اسلام است؛ اما به دلیل محافظه¬کاری از عنوان «تربیت ایدئولوژیک» بهره می¬جویند. پس این مدعا، مدعایی سکولاریستی است که مبنائاً مخدوش است و تربیت دینی\/اسلامی ترکیبی سازوار است.
\r\n
\r\n- پاسخ پنجم اینکه اگر اشکال¬کنندگان ایدئولوژیک بودن را «ذاتیِ تربیت» بدانند، ممکن است این عنوان را مُشیرِ به برخی آسیب¬ها که تربیت را به شبه¬تربیت تبدیل می¬نمایند، اشاره کنند و درواقع به آسیب¬هایی چون تلقین اشاره نمایند. در پاسخ باید گفت که طبق تحقیقات مفصل راقم این سطور، اولاً تلقین معانی متعددی دارد و مدعای تلقینی بودن تربیت دینی\/اسلامی، مدعایی است با اغتشاش مفهومی بسیار؛ ثانیاً تلقینِ مذموم (به معنای آموزش غیراستدلالی و تحمیلی) هیچ اختصاصی به تربیت دینی\/اسلامی ندارد و منتقدان از حضور این روش در تربیت اخلاقی و تربیت سیاسی و نیز تربیت لیبرال هم سخن گفته¬اند؛ ثالثاً تلقینِ مذموم در نظریه تربیت اسلامی در مواردی حرام است و آموزش استدلالی در تربیت دینی در مواردی واجب است. در نتیجه اشکالِ تلقینی بودنِ «تربیت در جمهوری اسلامی ایران» وارد نیست. <\/p>\r\n\r\n
- در پاسخ ششم به ایرادِ «حکومتی شدن تربیت» پاسخ می دهیم. خطر انحصارگرایی و تمامیت¬خواهی در تربیت رسمی و استفاده ابزاری، استثماری و استعماری از تربیت، همانطور که در حکومتهای دینی وجود دارد به همان میزان و یا بصورت شدیدتر -به دلیل تقلیل اخلاق، شریعت و حقوق به قانون- در حکومت¬های سکولار و لیبرال نیز وجود دارد و همدلانه از همه تربیت¬پژوهان باید درخواست نمود تا با نقدهای اصلاحی و دلسوزانه خود، تربیت رسمی و حکمرانی تربیت در جمهوری اسلامی ایران را نقادی نمایند.<\/p>\r\n\r\n
سیدنقی موسوی، 050108 (روز بیست و نهم جنگ رمضان)<\/p>\r\n\r\n
کانال و سایت سیدنقی موسوی
\r\n @seyednaghimousavi_2
\r\nhttp:\/\/seyednaghimousavi.ir\/<\/p>\r\n","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2026-03-30 10:33:44","content_date_event":"2026-03-30 10:33:44","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2026-03-30 10:34:36","content_date_register":"2026-03-30 10:34:36","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":80476,"eid":0,"attach_title":null,"attaches":[{"sizes":{"150":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","300":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","400":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","600":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","900":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png","1200":".\/file\/2\/attach\/197001\/attach.png"}}]}]]