[[{"content_id":944,"content_number":0,"portal_id":2,"lang_id":"fa","content_title":"آموزه ی حسینی (ع): بخشنده ترین مردم کسی است که به آن که چشم امید به او نبسته، بخشش کند.","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"امروز چگونه از امام حسین(ع) الگو بگیریم\r\n\r\n\tمقدمه \r\n\r\n\tیکی از مسائل مهم و پیچیده ای که امروزه متولیان تعلیم و تربیت اسلامی با آن رو به رو هستند، چگونگی الگوسازی از اسوه های دینی، متناسب با شرایط موجود است؛ زیرا به طور قطع می توان گفت که در نظام تربیتی اسلام، یکی از عوامل مؤثر درشکل گیری ِ شخصیت مذهبی همانندسازی با الگوهای برتر است.\r\n\r\n\tاز سوی دیگر، تاریخ اجتماعی بشری، بیانگرآن است که در صورت عدم وجود الگوها در یک جامعه انسانی، افراد در زندگی ظاهری، عقلی و ایمانی خویش سر در گم و حیران م","content_summary_fill":1,"content_body":"امروز چگونه از امام حسین(ع) الگو بگیریم\r\n\r\n\tمقدمه \r\n\r\n\tیکی از مسائل مهم و پیچیده ای که امروزه متولیان تعلیم و تربیت اسلامی با آن رو به رو هستند، چگونگی الگوسازی از اسوه های دینی، متناسب با شرایط موجود است؛ زیرا به طور قطع می توان گفت که در نظام تربیتی اسلام، یکی از عوامل مؤثر درشکل گیری ِ شخصیت مذهبی همانندسازی با الگوهای برتر است.\r\n\r\n\tاز سوی دیگر، تاریخ اجتماعی بشری، بیانگرآن است که در صورت عدم وجود الگوها در یک جامعه انسانی، افراد در زندگی ظاهری، عقلی و ایمانی خویش سر در گم و حیران می مانند؛ زیرا انسان شاخصی (معیاری) برای سنجش و تعیین مقدار دارایی های ارزشی، اخلاقی و انسانی خودش ندارد و سلامت و یا بیماری اجتماعی اش را تشخیص نمی دهد. انسان، در چنین حالتی، نه میزانی برای سنجش حدود و کمالات و صفات انسانی و الهی خویش دارد و نه میزانی برای سنجش نارسایی و کمبودهایش. شاید گزاف نباشد اگر قائل شویم که بحران های بیشمار اخلاقی و ارزشی که در قرن بیستم برای بشر پدید آمده، به دلیل وجود همین خلأ است.\r\n\r\n\tبه هر حال، برای جامعه ای که می خواهد نسلی توانمند، پویا، مؤثر، پرصلابت، دارای عشق و ایمان، پرورش دهد، بدون توجه به الگوی بی بدیل عالم اسلام مسیر نخواهد بود. در این نوشتار، سعی بر آن بوده که به یکی از پرسش های اساسی و مهم، یعنی این مسأله، که همان چگونگی الگوسازی از اسوه های دینی در عصر حاضر است، پاسخ گفته شود.\r\n\r\n\tبه این امید که با طرح و ردیابی این مسأله، روزنه ای به دنیایی از پژوهش ها و کاوش هایی که برآیند آن، دستیابی به مدلی از الگوگیری باشد، گشوده شود.\r\n\r\n\tمفهوم الگوگیری \r\n\r\n\tالگو (pattern) در کتاب فرهنگی علوم اجتماعی، چنین تعریف شده است: الگو به معنای مدل، گونه و هنجار است.\r\n\r\n\tالگو به انسانی کامل و رشد یافته اطلاق می گردد که لیاقت سرمشق بودن دیگران را دارد.\r\n\r\n\tالگوی تربیتی نیز که در فرهنگ اسلامی از آن به اسوه، امام، شاهد و ولی الله تعبیرمی شود، عبارت از شخص یا جامعه ای است که می تواند آیینه یا تبلور عینی یک مکتب یا نظام فکری باشد. به همین جهت نظریه پردازان معتقدند که از دو طریق می توان به ساختار یک مکتب و نظام فکری آن پی برد:\r\n\r\n\t1ـ شناخت طرح و اصول اساسی آن در جنبه تئوریک؛\r\n\r\n\t2ـ شناخت الگوهای عینی و عملی برای تربیت افراد؛\r\n\r\n\tدر فرهنگ قرآنی از عالمان ربانی، حزب خدا، اولیای خدا، جانشینان خدا، اهل ذکر، نفس های مطمئن، راسخان در علم، عباد الرحمان، درهای اسلام،  احیاگران معارف و مبانی دینی به عنوان الگوها و اسوه ها یاد شده است. عرفای اسلام از آنان به «انسان کامل»، «پیر و مرشد»، «ولی الله»، «عقل کامل»، «مرد حر»، «آیینه خدانما» و ... تعبیرکرده اند.\r\n\r\n\tاسوه در لغت نامه دهخدا چنین تعریف شده است: اسوه، پیشوا، مقتدا، قدوه، پیش رو، خصلتی که شخص بدان لایق مقتدایی و پیشوایی می گردد.\r\n\r\n\tراغب اصفهانی در کتاب مفردات، اسوه را حالتی از حالات انسانی می داند که از آن طریق، آدمی  از دیگری در خوب و بد و سود و ضرر، پیروی می کند.\r\n\r\n\tنقش اسوه های دینی در تکوین شخصیت انسان \r\n\r\n\tعوامل متعددی در تحول و تکون شخصیت انسان مؤثر است؛ مانند: وراثت ،فطرت ، نظام سیاسی ، خانواده ، گروه هم سن و مسائل فرهنگی . ولی در بین این عوامل ،مؤثرترین تأثیر و نقش را الگوها دارد.\r\n\r\n\tالگوها (مثبت یا منفی ) از امتیازاتی برخوردارند که می توانند تمام یا بخشی ازآرمان ها و آرزوهای متعلم و طالب را به طور عینی و مجسم در پیش روی او قرار دهند و برعمق وجود آنان نفوذ کنند. یعنی الگوها گم شدة انسانند که با نبودشان شاگرد احساس خلاو کمبود می کند. او می خواهد پیش از آن که اوصاف شخصیت ربانی را بشنود او را با چشم خویش ببیند.\r\n\r\n\tاصلاًگرایش انسان به اسطوره سازی از همین نیاز یا خلا ذاتی سرچشمه می گیرد.از دیدگاه عقل بیشترین نقش در تکوین شخصیت از الگوهای عینی است ، زیرا دریافت پیام از طریق الگوها آسان تر از دریافت از طریق عامل ذهنی و آموزشی است . علاوه برا´ن عامل عینی مؤثر است . یادگیری از طریق الگو از مقوله دیدن است ولی شرح و بیان ازمقوله شنیدن . تحقیقات نشان می دهد که 80% یادگیری از طریق دیدن صورت می گیردو فقط 13% یادگیری از طریق شنیدن است و 7% از طریق حواس دیگر؛دقیقاًبه همین دلیل است که در آموزه های دینی ما سفارش شده است :«کونوا دعاة الناس بغیرالسنتکم ؛ دعوت کنندگان مردم باشید به غیر زبانتان ».\r\n\r\n\tبه هر حال ، نخستین عامل سرنوشت ساز در تربیت انسان الگو است . انسان همواره به الگو نیاز دراد و برای شکل دادن شخصیت خود نمونه و سرمشق می طلبد. این نیاز و طلب ، ریشه در فطرت دارد. معرفی الگوهای ربانی در قرآن پاسخ به همین نیازاست : (لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنة ) و (قد کانت لکم اسوة فی ابراهیم والذین معه )»، (لقد کان لکم فیهم اسوة حسنة لمن کان یرجوالله).\r\n\r\n\tیکی از دلایل استمرار امامت و خالی نبودن زمین از حجت که از مسلمات مذهب ماست در همین نکته نهفته است ، زیرا انسان همواره به چهره های صالح و شایسته ومحتاج است تا با اقتدای به سیمای فکری و اعتقادی ، علمی ، عملی و اخلاقی آنان درس فضیلت بیاموزد و راه سعادت دنیا و آخرت خویش را بیابد.\r\n\r\n\tدر مجموع باید گفت : دست یابی به قرآن و اسلام ناب بدون عنایت به الگوهای عینی ممکن نخواهد بود.\r\n\r\n\tحضرت علی (ع) با آن همه فضایل خود را بی نیاز از الگو و مقتدا نمی بیند و درخصوص تأثیر تربیت رسول اکرم (ص) در شکل گیری شخصیت اخلاقی خود می فرماید:«من از پیامبر اکرم (ص) به طور کامل پیروی می کردم و هر روز برای من از اخلاق خودنشانه ای برپا می داشت و مرا به پیروی آن فرمان می داد».\r\n\r\n\tانسان همواره به الگو نیاز دارد و برای شکل دادن شخصیت خود نمونه و سرمشق می طلبد. این نیاز و طلب ریشه در فطرت دارد. معرفی الگوهای ربانی در قرآن پاسخ به همین نیاز است .\r\n\r\n\tدر مجموع باید گفت : فقدان اسوة حسنه در طی طریق کمال ، بدان معناست که انسان اسیر شیطان گشته و خلا وجودی «اسوه حسنه » را در همه ابعاد اعم از فردی -اجتماعی با اسوه های سیئه پرسازد:«من لم یکن له شیخ فشیخه الشیطان »\r\n\r\n\tاستعمار گرانی که به دگرگونی ارزش های ملت ها فکر می کنند ابتدا الگوها را تغییرمی دهند و الگوهای دل خواه را در تمام جوانب زندگی یک جامعه مطرح می سازند تانسبت به استحاله فرهنگی و همسان سازی فرهنگی فرد با فرهنگ خود موفق شوند.\r\n\r\n\tویژگی های الگو\r\n\r\n\tقرآن برای شخصیت های ربانی پنج ویژگی بنیادین را معرفی می کند:\r\n\r\n\t1- عشق آتشین به حضرت حق و اولیای او؛\r\n\r\n\t2- تعقل و علم برتر؛\r\n\r\n\t3- توانایی و قدرت برتر؛\r\n\r\n\t4- هماهنگی بین عمل و گفتار؛\r\n\r\n\t5- تلازم با اجتماع یا وحدت در عین کثرت .\r\n\r\n\tحضرت علی (ع) در این زمینه مفرماید: «اولیای خدا (الگوهای ربانی ) آنانند که به باطن دنیا می نگرند، آن گاه که مردم به ظاهر آن می نگرند و به فردای آن می پردازند، آن گاه که مردم به امروز آن سرگرم اند. از آنچه که ترسیده اند ا´نان را بمیراند، میرانده اند. آنچه را که دانسته اند و به زودی ترکشان خواهد کرد ترک گفته اند. بهره گیری فراوان دیگران ازدنیا را اندک خواهی و دست یافتنشان به آن را از دست دادن می بینند. دشمن آنند که مردم با آن آشتی کرده اند. با آنچه مردم با آن دشمن اند در آشتی به سر می برند. کتاب خدابه واسطه آنان دانسته می شود و آنان با کتاب خدا دانا شده اند. کتاب به سبب آنان برپامی ایستد و آنان به سبب کتاب خدا برپا ایستاده اند.»\r\n\r\n\tالگوهای ربانی بر اثر معرفت و محبت به حضرت حق و انبیا و اولیای الهی محبوب حضرت حق و اولیای او واقع می شوند که نهایت آن وحدت محب و محبوب است و به حدی از کمال می رسد که روح محب آیینه سان ، تمام صفات و اسمای الهی را در خودمنعکس می نماید. شخصیت ربانی ، قرآن مجسم و اسلام زنده است . به همین جهت دست یابی به قرآن و اسلام ناب بدون عنایت به این الگوهای عینی ممکن نخواهد بود.\r\n\r\n\tچگونگی الگوگیری از اسوه های دینی \r\n\r\n\tتردیدی نیست که شخصیت عظیم اسوه های دینی در همه زمینه های زندگی الگوو اسوه اند. به گونه ای که اگر همه انسان ها از آن سرمشق بگیرند به طور قطع سعادت در دوجهان را به دست خواهند آورد. با توجه به این که در میان غرایز متفاوت انسان ، غریزه الگوخواهی و سمبل طلبی از نظر تربیتی و روان شناسی تربیتی اهمیت فراوان دارد،«انسان با غریزه الگوخواهی به شناخت و شناسایی سمبل ها، سرمشق ها، و الگوهای برتری روی می آورد. انسان با الگوها و سمبل هایش زندگی می کند، تصمیم می گیرد وانتخاب می کند.»\r\n\r\n\tاز این رو استعمارگرانی که به دگرگونی ارزش های ملت ها فکر می کنند ابتدا الگوهارا تغییر می دهند و الگوهای دل خواه را در تمام جوانب زندگی یک جامعه مطرح می سازندتا نسبت به استحاله فرهنگی و همسان سازی فرهنگی فرد با فرهنگ خود موفق شوند.\r\n\r\n\tمعرفی الگوهای معصوم از جانب پروردگار، پاسخ مناسب خالق انسان ها به غریزه الگو خواهی و سمبل طلبی است . به همین جهت است که مفسر و مبین به حق ِ قرآن ،حضرت علی (ع) می فرمایند:\r\n\r\n\t«در زندگی فردی و اجتماعی و در تحولات سیاسی و اجتماعی ، در جنگ و صلح درقیام و قعود، به امامان معصوم و اهل بیت : بنگرید، از آنها الگو بگیرید، روش های آنان را با روح تقلید و تمرین تکرار کنید. در غیر این صورت مثل گوسفندی که از گلة خود جداگشته طعمه گرگهای گرسنه خواهید شد.»\r\n\r\n\tاما آنچه که در این نوشتار ما درصدد پاسخ گویی به آن هستیم این است که چگونه با این الگوهای معصوم هم چون امام حسین (ع)، همانند سازی نماییم و با توجه به شرایط موجود چگونه الگو سازی نماییم .\r\n\r\n\tروان شناسان اجتماعی در دو دهه به تبعیت از باندورا ـ نظریه پرداز برجسته ـیادگیری اجتماعی در بررسی های علمی خود به این نتیجه رسیده اند که آموزش ویادگیری اجتماعی از طریق الگوها فرآیندی پیچیده است که حداقل دو شرط در تحقق آن دخالت دارد:\r\n\r\n\t1ـ اکتساب و اختیار رفتارها و عادت های آنان .\r\n\r\n\t2ـ پذیرش رفتار الگوها به عنوان الگوی رفتاری و حرکت در مسیر آنها و تکراری رفتارشان .\r\n\r\n\tبرای الگو سازی از الگوهای دینی باید ببینیم آنها چه قدم هایی را برداشته و چه باورهایی داشتند به بیان دیگر کشف دقیق و مشخص راه هایی که آنها رفتند که به این عمل در اصطلاح مدل سازی می گویند.\r\n\r\n\tپایه گذاران علم مدل سازی ، جان گریندر (Ggreinder)، زبان شناس برجسته جهان و ریچارد بندلر (bandler) ریاضی دان ، دریافتند که برای الگوسازی باید از رفتارالگوها مدل سازی نمود. آنان معتقدند که برای الگوسازی باید سه عنصر اساسی را همانندسازی کرد:\r\n\r\n\tالف : در نظام عقیدتی شخص (beleif)(system) یعنی آنچه الگو باور دارد.بنابراین اگر نظام عقیدتی شخصی را مدل سازی نمایید، اولین قدم را برداشته اید، تامانند او عمل کنید و در نتیجه به همان هدف برسید.\r\n\r\n\tب : قالب فکری ، شیوه سازمان دادن به افکار و اندیشه هاست .\r\n\r\n\tج : اعمال جسمانی : طرز تنفس ، ژستها، تغییرات قیافه و...\r\n\r\n\tبه طور کلی مدل سازی ، یعنی بررسی راه های رفته دیگران .\r\n\r\n\tدستاورد این بحث این است که اگر انسان می خواهد فردی قدرت مند، بزرگ وپیروز و سرنوشت ساز باشد و احیاناً آرزو دارد که تحولات عظیمی را در جامعه خود و یا درجهان ایجاد نماید باید از افراد نیرومند، تحول آفرین و انقلابی الگوبرداری نماید و خود رادر زمینه اعتقادات ، قالب های فکری و هم چنین حالت های جسمانی و رفتاری با آنهاهمانند سازی و هماهنگ نماید.\r\n\r\n\tنکته جالب توجه این است که ، تعلیمات اسلام مجموعاً در سه بخش متمرکز است .\r\n\r\n\tالف : بخش اعتقادات (نظام عقیدتی )\r\n\r\n\tب : بخش احکام .\r\n\r\n\tج : بخش اخلاقیات (کیفیت و روابط اجتماعی مسلمان را سامان می دهد. اخلاق ویژه هر فرد را می توان قالب فکری او دانست ).\r\n\r\n\tدر الگو سازی از اسوه های دینی اگر بتواند این سه عنصر اساسی را در الگو مدل سازی نماید در الگو سازی موفق خواهد بود. به بیان دیگر: اگر دقیقاًبه نظام عقیدتی وباورهای الگو دست رسی پیدا کند و آنها را به خوبی بشناسد و علاوه بر آن دست رسی دقیق و صحیح بر قالب های فکری حاکم براو و رفتارها و حالات جسمانی و اخلاقی الگوپی ببرد و بتواند آنها را به خوبی تشخیص دهد و بشناسد آن زمان است که می تواندمدل سازی نماید.\r\n\r\n\tاگر گام هایی را که او برداشته به خوبی بشناسد و او هم سعی کند با شوق و علاقه آن گام ها را دقیق و صحیح بردارد، می تواند همانند سازی نماید و در الگو گیری موفق شود وبه همان اهدافی که الگو رسیده او هم می تواند برسد.\r\n\r\n\tهمان طور که در بخش قبلی نوشتار توضیح داده شد حضرت علی (ع) می فرماید:«انظروا بیت نبیکم ...،دقیقاًنگاه کنید به اهل بیت پیامبر اکرم ... (ص)».\r\n\r\n\tحضرت توصیه می کنند که روش های آنان را با روح تقلید و تمرین تکرار کنید.زمانی که حضرت ضرورت الگوگیری از پیامبر اکرم (ص) را در خطبه ای بیان می نمایند،می فرمایند: فتأس بنبیک الاطیب الاطهر، فان فیه اسوة لمن تأسی ...؛ پس به پیامبرپاکیزه و پاک اقتدا کن که راه و رسم الگویی است برای الگوطلبان و سایه فخر و بزرگی است برای کسی که خواهان بزرگواری باشد.»\r\n\r\n\t«محبوب ترین بنده نزد خدا کسی است که از پیامبرش پیروی کند، گام بر جایگاه قدم او نهد.»\r\n\r\n\tحضرت بعد از این مقدمه به معرفی نظام عقیدتی حضرت رسول (ص) می پردازد وسپس قالب فکری پیامبر اکرم (ص) را بیان می کند. نحوة بر خورد ایشان با دنیا، دوستی هاودشمنی های وی .\r\n\r\n\tنکته جالب توجه این که به تبیین حالات جسمانی و رفتاری حضرت رسول (ص)می پردازند و چه زیبا از این حالات سخن می گویند: او روی زمین می نشست و غذامی خورد، ساده می نشست ، با دست خود کفش خود را وصله می زد جامه خود را با دست خود می دوخت و بر الاغ برهنه می نشست »؛  حتی از پردة در اتاق حضرت نیز سخن می گویند.\r\n\r\n\tاین نحوة بیان مولای متقیان حضرت علی (ع) از پیامبراکرم (ص) به عنوان «اسوة حسنة » دقیقاًنشان دهندة این مطلب است که اگر کسی اراده کرده که فردی را به عنوان الگو بپذیرد ابتدا باید خودش بخواهد فردی را به عنوان الگو بپذیرد. اگر خواست فردبود آن گاه برای الگو سازی از این شخصیت بزرگ همان طور که روان شناسان ومتخصصان تعلیم و تربیت مطرح کردند باید کاملاًنظام عقیدتی و فکری و هم چنین حالات جسمانی و رفتارهای او را بشناسد و به دقت بداند تا ـ به تعبیر حضرت علی (ع) ـبتواند گام بر جایگاه قدم او نهد. شناسایی دقیق و کامل گام هایی که او برداشته برای تأسی از ضرورت های اساسی است تا بتواند به خوبی مدل سازی نماید.\r\n\r\n\tنتیجه \r\n\r\n\tدر جمع بندی نهایی باید گفت : اگر مسلمانان اراده کردند که از شخصیت های حسنه و برتری هم چون امام حسین (ع) الگو برداری کنند، ابتدا باید نظام عقیدتی امام حسین (ع) را به خوبی بشناسند که برای شناخت نظام عقیدتی ایشان می توان از کلمات و احادیث به جا مانده از حضرت و هم چنین با بررسی و دقت در ادعیه منتسب به ایشان ـمثل دعای عرفه ـ با مضامین بسیار بلند عرفانی ، به اندیشه های ناب اعتقادی حضرت پی برد.\r\n\r\n\tاز سوی دیگر از موضع گیری های حضرت در طول حیاتشان و بالاخص در جریان عاشورا به خوبی می توان به قالب فکری حضرت حسین (ع) پی برد. از طرف دیگر بابررسی و دقت فروان در رفتارها و حتی حالت های جسمانی که اتفاقاًبر خلاف بقیه بزرگان دیگر در تاریخ ، زیاد از حالات و رفتار جسمانی حضرت سخن به میان آمده است ،می توانیم از این شخصیت بزرگ الهی همانند سازی و الگو سازی نماییم .\r\n\r\n\tبه امید آن که خداوند به همه ما انسان ها توفیق عنایت نماید تا بتوانیم با شناخت الگوهای برتر، با تأسی به آنها در طریق سعادت و کمال گام برداریم . بالاخص در سال عزت و افتخار حسینی فرصت را مغتنم شمرده و بتوانیم از شخصیت نادر جهان اسلام ،سرور شهیدان حضرت امام حسین (ع) همانند سازی و الگوگیری نماییم .\r\n\r\n\tدر این صورت است که سعادت دنیا و آخرت ما تضمین می گردد.  بر خود لازم می دانم که از مقام معظم رهبری که این فرصت را برای ما ایجاد نمودند و با اختصاص این سال به نام سال امام حسین (ع) زمینه آشنا کردن ِ بیشتر با ابعاد شخصیتی حضرت رافراهم نمودند تشکر نمایم .\r\n\r\n\tمنبع: سایت تبیان","content_html":"

\r\n\tامروز چگونه از امام حسین(ع) الگو بگیریم<\/span><\/span><\/h1>\r\n

\r\n\tمقدمه <\/strong><\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tیکی از مسائل مهم و پیچیده ای که امروزه متولیان تعلیم و تربیت اسلامی با آن رو به رو هستند، چگونگی الگوسازی از اسوه های دینی، متناسب با شرایط موجود است؛ زیرا به طور قطع می توان گفت که در نظام تربیتی اسلام، یکی از عوامل مؤثر درشکل گیری ِ شخصیت مذهبی همانندسازی با الگوهای برتر است.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاز سوی دیگر، تاریخ اجتماعی بشری، بیانگرآن است که در صورت عدم وجود الگوها در یک جامعه انسانی، افراد در زندگی ظاهری، عقلی و ایمانی خویش سر در گم و حیران می مانند؛ زیرا انسان شاخصی (معیاری) برای سنجش و تعیین مقدار دارایی های ارزشی، اخلاقی و انسانی خودش ندارد و سلامت و یا بیماری اجتماعی اش را تشخیص نمی دهد. انسان، در چنین حالتی، نه میزانی برای سنجش حدود و کمالات و صفات انسانی و الهی خویش دارد و نه میزانی برای سنجش نارسایی و کمبودهایش. شاید گزاف نباشد اگر قائل شویم که بحران های بیشمار اخلاقی و ارزشی که در قرن بیستم برای بشر پدید آمده، به دلیل وجود همین خلأ است.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبه هر حال، برای جامعه ای که می خواهد نسلی توانمند، پویا، مؤثر، پرصلابت، دارای عشق و ایمان، پرورش دهد، بدون توجه به الگوی بی بدیل عالم اسلام مسیر نخواهد بود. در این نوشتار، سعی بر آن بوده که به یکی از پرسش های اساسی و مهم، یعنی این مسأله، که همان چگونگی الگوسازی از اسوه های دینی در عصر حاضر است، پاسخ گفته شود.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبه این امید که با طرح و ردیابی این مسأله، روزنه ای به دنیایی از پژوهش ها و کاوش هایی که برآیند آن، دستیابی به مدلی از الگوگیری باشد، گشوده شود.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tمفهوم الگوگیری <\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

\r\n\tالگو (pattern) در کتاب فرهنگی علوم اجتماعی، چنین تعریف شده است: الگو به معنای مدل، گونه و هنجار است.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالگو به انسانی کامل و رشد یافته اطلاق می گردد که لیاقت سرمشق بودن دیگران را دارد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالگوی تربیتی نیز که در فرهنگ اسلامی از آن به اسوه، امام، شاهد و ولی الله تعبیرمی شود، عبارت از شخص یا جامعه ای است که می تواند آیینه یا تبلور عینی یک مکتب یا نظام فکری باشد. به همین جهت نظریه پردازان معتقدند که از دو طریق می توان به ساختار یک مکتب و نظام فکری آن پی برد:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t1ـ شناخت طرح و اصول اساسی آن در جنبه تئوریک؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t2ـ شناخت الگوهای عینی و عملی برای تربیت افراد؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر فرهنگ قرآنی از عالمان ربانی، حزب خدا، اولیای خدا، جانشینان خدا، اهل ذکر، نفس های مطمئن، راسخان در علم، عباد الرحمان، درهای اسلام،  احیاگران معارف و مبانی دینی به عنوان الگوها و اسوه ها یاد شده است. عرفای اسلام از آنان به «انسان کامل»، «پیر و مرشد»، «ولی الله»، «عقل کامل»، «مرد حر»، «آیینه خدانما» و ... تعبیرکرده اند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاسوه در لغت نامه دهخدا چنین تعریف شده است: اسوه، پیشوا، مقتدا، قدوه، پیش رو، خصلتی که شخص بدان لایق مقتدایی و پیشوایی می گردد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tراغب اصفهانی در کتاب مفردات، اسوه را حالتی از حالات انسانی می داند که از آن طریق، آدمی  از دیگری در خوب و بد و سود و ضرر، پیروی می کند<\/font>.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tنقش اسوه های دینی در تکوین شخصیت انسان <\/span><\/span><\/h4>\r\n

\r\n\tعوامل متعددی در تحول و تکون شخصیت انسان مؤثر است؛ مانند: وراثت ،فطرت ، نظام سیاسی ، خانواده ، گروه هم سن و مسائل فرهنگی . ولی در بین این عوامل ،مؤثرترین تأثیر و نقش را الگوها دارد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالگوها (مثبت یا منفی ) از امتیازاتی برخوردارند که می توانند تمام یا بخشی ازآرمان ها و آرزوهای متعلم و طالب را به طور عینی و مجسم در پیش روی او قرار دهند و برعمق وجود آنان نفوذ کنند. یعنی الگوها گم شدة انسانند که با نبودشان شاگرد احساس خلاو کمبود می کند. او می خواهد پیش از آن که اوصاف شخصیت ربانی را بشنود او را با چشم خویش ببیند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاصلاًگرایش انسان به اسطوره سازی از همین نیاز یا خلا ذاتی سرچشمه می گیرد.از دیدگاه عقل بیشترین نقش در تکوین شخصیت از الگوهای عینی است ، زیرا دریافت پیام از طریق الگوها آسان تر از دریافت از طریق عامل ذهنی و آموزشی است . علاوه برا´ن عامل عینی مؤثر است . یادگیری از طریق الگو از مقوله دیدن است ولی شرح و بیان ازمقوله شنیدن . تحقیقات نشان می دهد که 80% یادگیری از طریق دیدن صورت می گیردو فقط 13% یادگیری از طریق شنیدن است و 7% از طریق حواس دیگر؛دقیقاًبه همین دلیل است که در آموزه های دینی ما سفارش شده است :«کونوا دعاة الناس بغیرالسنتکم ؛ دعوت کنندگان مردم باشید به غیر زبانتان ».<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبه هر حال ، نخستین عامل سرنوشت ساز در تربیت انسان الگو است . انسان همواره به الگو نیاز دراد و برای شکل دادن شخصیت خود نمونه و سرمشق می طلبد. این نیاز و طلب ، ریشه در فطرت دارد. معرفی الگوهای ربانی در قرآن پاسخ به همین نیازاست : (لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنة ) و (قد کانت لکم اسوة فی ابراهیم والذین معه )»، (لقد کان لکم فیهم اسوة حسنة لمن کان یرجوالله).<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tیکی از دلایل استمرار امامت و خالی نبودن زمین از حجت که از مسلمات مذهب ماست در همین نکته نهفته است ، زیرا انسان همواره به چهره های صالح و شایسته ومحتاج است تا با اقتدای به سیمای فکری و اعتقادی ، علمی ، عملی و اخلاقی آنان درس فضیلت بیاموزد و راه سعادت دنیا و آخرت خویش را بیابد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر مجموع باید گفت : دست یابی به قرآن و اسلام ناب بدون عنایت به الگوهای عینی ممکن نخواهد بود.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tحضرت علی (ع) با آن همه فضایل خود را بی نیاز از الگو و مقتدا نمی بیند و درخصوص تأثیر تربیت رسول اکرم (ص) در شکل گیری شخصیت اخلاقی خود می فرماید:«من از پیامبر اکرم (ص) به طور کامل پیروی می کردم و هر روز برای من از اخلاق خودنشانه ای برپا می داشت و مرا به پیروی آن فرمان می داد».<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tانسان همواره به الگو نیاز دارد و برای شکل دادن شخصیت خود نمونه و سرمشق می طلبد. این نیاز و طلب ریشه در فطرت دارد. معرفی الگوهای ربانی در قرآن پاسخ به همین نیاز است .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر مجموع باید گفت : فقدان اسوة حسنه در طی طریق کمال ، بدان معناست که انسان اسیر شیطان گشته و خلا وجودی «اسوه حسنه » را در همه ابعاد اعم از فردی -اجتماعی با اسوه های سیئه پرسازد:«من لم یکن له شیخ فشیخه الشیطان »<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاستعمار گرانی که به دگرگونی ارزش های ملت ها فکر می کنند ابتدا الگوها را تغییرمی دهند و الگوهای دل خواه را در تمام جوانب زندگی یک جامعه مطرح می سازند تانسبت به استحاله فرهنگی و همسان سازی فرهنگی فرد با فرهنگ خود موفق شوند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tویژگی های الگو<\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

\r\n\tقرآن برای شخصیت های ربانی پنج ویژگی بنیادین را معرفی می کند:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t1- عشق آتشین به حضرت حق و اولیای او؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t2- تعقل و علم برتر؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t3- توانایی و قدرت برتر؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t4- هماهنگی بین عمل و گفتار؛<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t5- تلازم با اجتماع یا وحدت در عین کثرت .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tحضرت علی (ع) در این زمینه مفرماید: «اولیای خدا (الگوهای ربانی ) آنانند که به باطن دنیا می نگرند، آن گاه که مردم به ظاهر آن می نگرند و به فردای آن می پردازند، آن گاه که مردم به امروز آن سرگرم اند. از آنچه که ترسیده اند ا´نان را بمیراند، میرانده اند. آنچه را که دانسته اند و به زودی ترکشان خواهد کرد ترک گفته اند. بهره گیری فراوان دیگران ازدنیا را اندک خواهی و دست یافتنشان به آن را از دست دادن می بینند. دشمن آنند که مردم با آن آشتی کرده اند. با آنچه مردم با آن دشمن اند در آشتی به سر می برند. کتاب خدابه واسطه آنان دانسته می شود و آنان با کتاب خدا دانا شده اند. کتاب به سبب آنان برپامی ایستد و آنان به سبب کتاب خدا برپا ایستاده اند.»<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالگوهای ربانی بر اثر معرفت و محبت به حضرت حق و انبیا و اولیای الهی محبوب حضرت حق و اولیای او واقع می شوند که نهایت آن وحدت محب و محبوب است و به حدی از کمال می رسد که روح محب آیینه سان ، تمام صفات و اسمای الهی را در خودمنعکس می نماید. شخصیت ربانی ، قرآن مجسم و اسلام زنده است . به همین جهت دست یابی به قرآن و اسلام ناب بدون عنایت به این الگوهای عینی ممکن نخواهد بود.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tچگونگی الگوگیری از اسوه های دینی <\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tتردیدی نیست که شخصیت عظیم اسوه های دینی در همه زمینه های زندگی الگوو اسوه اند. به گونه ای که اگر همه انسان ها از آن سرمشق بگیرند به طور قطع سعادت در دوجهان را به دست خواهند آورد. با توجه به این که در میان غرایز متفاوت انسان ، غریزه الگوخواهی و سمبل طلبی از نظر تربیتی و روان شناسی تربیتی اهمیت فراوان دارد،«انسان با غریزه الگوخواهی به شناخت و شناسایی سمبل ها، سرمشق ها، و الگوهای برتری روی می آورد. انسان با الگوها و سمبل هایش زندگی می کند، تصمیم می گیرد وانتخاب می کند.»<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاز این رو استعمارگرانی که به دگرگونی ارزش های ملت ها فکر می کنند ابتدا الگوهارا تغییر می دهند و الگوهای دل خواه را در تمام جوانب زندگی یک جامعه مطرح می سازندتا نسبت به استحاله فرهنگی و همسان سازی فرهنگی فرد با فرهنگ خود موفق شوند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tمعرفی الگوهای معصوم از جانب پروردگار، پاسخ مناسب خالق انسان ها به غریزه الگو خواهی و سمبل طلبی است . به همین جهت است که مفسر و مبین به حق ِ قرآن ،حضرت علی (ع) می فرمایند:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t«در زندگی فردی و اجتماعی و در تحولات سیاسی و اجتماعی ، در جنگ و صلح درقیام و قعود، به امامان معصوم و اهل بیت : بنگرید، از آنها الگو بگیرید، روش های آنان را با روح تقلید و تمرین تکرار کنید. در غیر این صورت مثل گوسفندی که از گلة خود جداگشته طعمه گرگهای گرسنه خواهید شد.»<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاما آنچه که در این نوشتار ما درصدد پاسخ گویی به آن هستیم این است که چگونه با این الگوهای معصوم هم چون امام حسین (ع)، همانند سازی نماییم و با توجه به شرایط موجود چگونه الگو سازی نماییم .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tروان شناسان اجتماعی در دو دهه به تبعیت از باندورا ـ نظریه پرداز برجسته ـیادگیری اجتماعی در بررسی های علمی خود به این نتیجه رسیده اند که آموزش ویادگیری اجتماعی از طریق الگوها فرآیندی پیچیده است که حداقل دو شرط در تحقق آن دخالت دارد:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t1ـ اکتساب و اختیار رفتارها و عادت های آنان .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t2ـ پذیرش رفتار الگوها به عنوان الگوی رفتاری و حرکت در مسیر آنها و تکراری رفتارشان .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبرای الگو سازی از الگوهای دینی باید ببینیم آنها چه قدم هایی را برداشته و چه باورهایی داشتند به بیان دیگر کشف دقیق و مشخص راه هایی که آنها رفتند که به این عمل در اصطلاح مدل سازی می گویند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tپایه گذاران علم مدل سازی ، جان گریندر (Ggreinder)، زبان شناس برجسته جهان و ریچارد بندلر (bandler) ریاضی دان ، دریافتند که برای الگوسازی باید از رفتارالگوها مدل سازی نمود. آنان معتقدند که برای الگوسازی باید سه عنصر اساسی را همانندسازی کرد:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالف : در نظام عقیدتی شخص (beleif)(system) یعنی آنچه الگو باور دارد.بنابراین اگر نظام عقیدتی شخصی را مدل سازی نمایید، اولین قدم را برداشته اید، تامانند او عمل کنید و در نتیجه به همان هدف برسید.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tب : قالب فکری ، شیوه سازمان دادن به افکار و اندیشه هاست .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tج : اعمال جسمانی : طرز تنفس ، ژستها، تغییرات قیافه و...<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبه طور کلی مدل سازی ، یعنی بررسی راه های رفته دیگران .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدستاورد این بحث این است که اگر انسان می خواهد فردی قدرت مند، بزرگ وپیروز و سرنوشت ساز باشد و احیاناً آرزو دارد که تحولات عظیمی را در جامعه خود و یا درجهان ایجاد نماید باید از افراد نیرومند، تحول آفرین و انقلابی الگوبرداری نماید و خود رادر زمینه اعتقادات ، قالب های فکری و هم چنین حالت های جسمانی و رفتاری با آنهاهمانند سازی و هماهنگ نماید.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tنکته جالب توجه این است که ، تعلیمات اسلام مجموعاً در سه بخش متمرکز است .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tالف : بخش اعتقادات (نظام عقیدتی )<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tب : بخش احکام .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tج : بخش اخلاقیات (کیفیت و روابط اجتماعی مسلمان را سامان می دهد. اخلاق ویژه هر فرد را می توان قالب فکری او دانست ).<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر الگو سازی از اسوه های دینی اگر بتواند این سه عنصر اساسی را در الگو مدل سازی نماید در الگو سازی موفق خواهد بود. به بیان دیگر: اگر دقیقاًبه نظام عقیدتی وباورهای الگو دست رسی پیدا کند و آنها را به خوبی بشناسد و علاوه بر آن دست رسی دقیق و صحیح بر قالب های فکری حاکم براو و رفتارها و حالات جسمانی و اخلاقی الگوپی ببرد و بتواند آنها را به خوبی تشخیص دهد و بشناسد آن زمان است که می تواندمدل سازی نماید.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاگر گام هایی را که او برداشته به خوبی بشناسد و او هم سعی کند با شوق و علاقه آن گام ها را دقیق و صحیح بردارد، می تواند همانند سازی نماید و در الگو گیری موفق شود وبه همان اهدافی که الگو رسیده او هم می تواند برسد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tهمان طور که در بخش قبلی نوشتار توضیح داده شد حضرت علی (ع) می فرماید:«انظروا بیت نبیکم ...،دقیقاًنگاه کنید به اهل بیت پیامبر اکرم ... (ص)».<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tحضرت توصیه می کنند که روش های آنان را با روح تقلید و تمرین تکرار کنید.زمانی که حضرت ضرورت الگوگیری از پیامبر اکرم (ص) را در خطبه ای بیان می نمایند،می فرمایند: فتأس بنبیک الاطیب الاطهر، فان فیه اسوة لمن تأسی ...؛ پس به پیامبرپاکیزه و پاک اقتدا کن که راه و رسم الگویی است برای الگوطلبان و سایه فخر و بزرگی است برای کسی که خواهان بزرگواری باشد.»<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\t«محبوب ترین بنده نزد خدا کسی است که از پیامبرش پیروی کند، گام بر جایگاه قدم او نهد.»<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tحضرت بعد از این مقدمه به معرفی نظام عقیدتی حضرت رسول (ص) می پردازد وسپس قالب فکری پیامبر اکرم (ص) را بیان می کند. نحوة بر خورد ایشان با دنیا، دوستی هاودشمنی های وی .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tنکته جالب توجه این که به تبیین حالات جسمانی و رفتاری حضرت رسول (ص)می پردازند و چه زیبا از این حالات سخن می گویند: او روی زمین می نشست و غذامی خورد، ساده می نشست ، با دست خود کفش خود را وصله می زد جامه خود را با دست خود می دوخت و بر الاغ برهنه می نشست »؛  حتی از پردة در اتاق حضرت نیز سخن می گویند.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاین نحوة بیان مولای متقیان حضرت علی (ع) از پیامبراکرم (ص) به عنوان «اسوة حسنة » دقیقاًنشان دهندة این مطلب است که اگر کسی اراده کرده که فردی را به عنوان الگو بپذیرد ابتدا باید خودش بخواهد فردی را به عنوان الگو بپذیرد. اگر خواست فردبود آن گاه برای الگو سازی از این شخصیت بزرگ همان طور که روان شناسان ومتخصصان تعلیم و تربیت مطرح کردند باید کاملاًنظام عقیدتی و فکری و هم چنین حالات جسمانی و رفتارهای او را بشناسد و به دقت بداند تا ـ به تعبیر حضرت علی (ع) ـبتواند گام بر جایگاه قدم او نهد. شناسایی دقیق و کامل گام هایی که او برداشته برای تأسی از ضرورت های اساسی است تا بتواند به خوبی مدل سازی نماید.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tنتیجه <\/strong><\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر جمع بندی نهایی باید گفت : اگر مسلمانان اراده کردند که از شخصیت های حسنه و برتری هم چون امام حسین (ع) الگو برداری کنند، ابتدا باید نظام عقیدتی امام حسین (ع) را به خوبی بشناسند که برای شناخت نظام عقیدتی ایشان می توان از کلمات و احادیث به جا مانده از حضرت و هم چنین با بررسی و دقت در ادعیه منتسب به ایشان ـمثل دعای عرفه ـ با مضامین بسیار بلند عرفانی ، به اندیشه های ناب اعتقادی حضرت پی برد.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tاز سوی دیگر از موضع گیری های حضرت در طول حیاتشان و بالاخص در جریان عاشورا به خوبی می توان به قالب فکری حضرت حسین (ع) پی برد. از طرف دیگر بابررسی و دقت فروان در رفتارها و حتی حالت های جسمانی که اتفاقاًبر خلاف بقیه بزرگان دیگر در تاریخ ، زیاد از حالات و رفتار جسمانی حضرت سخن به میان آمده است ،می توانیم از این شخصیت بزرگ الهی همانند سازی و الگو سازی نماییم .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tبه امید آن که خداوند به همه ما انسان ها توفیق عنایت نماید تا بتوانیم با شناخت الگوهای برتر، با تأسی به آنها در طریق سعادت و کمال گام برداریم . بالاخص در سال عزت و افتخار حسینی فرصت را مغتنم شمرده و بتوانیم از شخصیت نادر جهان اسلام ،سرور شهیدان حضرت امام حسین (ع) همانند سازی و الگوگیری نماییم .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tدر این صورت است که سعادت دنیا و آخرت ما تضمین می گردد.  بر خود لازم می دانم که از مقام معظم رهبری که این فرصت را برای ما ایجاد نمودند و با اختصاص این سال به نام سال امام حسین (ع) زمینه آشنا کردن ِ بیشتر با ابعاد شخصیتی حضرت رافراهم نمودند تشکر نمایم .<\/span><\/span><\/p>\r\n

\r\n\tمنبع: سایت تبیان<\/span><\/span><\/p>","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2013-06-11 12:10:40","content_date_event":"2013-06-11 12:10:40","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2013-06-14 23:37:26","content_date_register":"2013-06-11 12:26:50","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":0,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":0,"eid":20,"attach_title":"امام حسین(ع): رستگار نمی شوند مردمی که خشنودی مخلوق را در مقابل غضب خالق خریدند.","attaches":[{"sizes":{"150":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_150_64.webp","300":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_300_128.webp","400":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_400_171.webp","600":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_600_256.webp","900":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_628_268.webp","1200":".\/cache\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424_628_268.webp"},"ext":"jpg","file_media":1,"token":3596089424,"files":{"original":{"url":".\/file\/2\/attach\/201306\/1839_3596089424.jpg","width":628,"height":268,"size":0}}}]}]]