گذر تربیت‌بدنی از حاشیه به متن دانشگاه فرهنگیان

 به گزارش روابط عمومی  سازمان مرکزی دانشگاه فرهنگیان، مهرزاد حمیدی، رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور در سخنانی به مناسبت هفته تربیت‌بدنی و ورزش بر ضرورت بازتعریف جایگاه تربیت‌بدنی در نظام تعلیم‌وتربیت و اجرای مهندسی مجدد در رویکردها، برنامه‌ها و فعالیت‌های ورزشی دانشگاه تأکید کرد.

حمیدی با اشاره به جایگاه دانشگاه فرهنگیان به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی تربیت معلم کشور، اظهار کرد: تربیت‌بدنی در مراکز تعلیم‌وتربیت باید با رویکرد تربیتی مورد توجه قرار گیرد و این رویکرد، برخلاف سایر کارکردهای ورزش از جمله سلامت، اقتصاد ورزش و قهرمانی، باید جایگاه غالب داشته باشد، نه مغلوب.

 وی با تأکید بر اینکه تربیت‌بدنی باید جایگاه خود را به‌عنوان یکی از محورهای فرهنگی و تربیتی نظام تعلیم‌وتربیت تثبیت کند، به تأکیدات مقام معظم رهبری پیرامون توسعه ورزش همگانی، تقویت روحیه تعاون و جمع‌گرایی، ارتقای سلامت و نشاط اجتماعی اشاره کرد و افزود: در دانشگاه فرهنگیان باید از ظرفیت‌های تربیتی ورزش برای تحقق اهداف کلان نظام تعلیم‌وتربیت به‌صورت هدفمند بهره گرفت.

 تربیت‌بدنی؛ میدان عملی تحقق اهداف سند تحول بنیادین.

 رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور با تبیین پیوند میان تربیت‌بدنی و اهداف سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، خاطرنشان کرد: بسیاری از ویژگی‌های مطلوب انسانی، از جمله مسئولیت‌پذیری، قانون‌مداری، جمع‌گرایی، امید، نشاط، شجاعت، ایثار، جوانمردی، امانت‌داری و ظلم‌ستیزی، در جریان فعالیت‌های ورزشی و تجربه عملی موقعیت‌های گوناگون تقویت می‌شوند.

 وی با بیان اینکه آموزش مفاهیم اخلاقی از طریق نصیحت و توصیه، به‌تنهایی برای نهادینه‌سازی ارزش‌ها کافی نیست، تصریح کرد: میدان ورزش فرصت مناسبی برای تجربه عملی رعایت حقوق دیگران، احترام به پیشکسوت، پذیرش مسئولیت، قانون‌پذیری و کار تیمی است. دانش‌آموز در میدان عمل، پیامدهای تک‌روی و اهمیت همکاری را تجربه می‌کند و این تجربه می‌تواند به بخشی ماندگار از شخصیت او تبدیل شود.

 حمیدی با اشاره به تعریف تربیت‌بدنی و تمایز آن از ورزش قهرمانی، تأکید کرد: نباید تربیت‌بدنی را به فعالیت ورزشی، سرگرمی یا پرکردن اوقات فراغت تقلیل داد. تربیت‌بدنی ظرفیت گسترده‌ای برای تحقق اهداف تربیتی دارد و باید از جایگاهی دست‌اول در برنامه‌های دانشگاه فرهنگیان برخوردار باشد.

 وی با استناد به مبانی سند تحول بنیادین، انسان را موجودی برخوردار از ابعاد جسمانی، فکری و روحی دانست و افزود: این ابعاد از یکدیگر جدا نیستند و تعامل متقابل دارند؛ بنابراین، تربیت‌بدنی نیز نباید صرفاً در ساحت زیستی و بدنی محدود شود، بلکه می‌تواند در رشد اخلاقی، اجتماعی، عقلانی و زیبایی‌شناختی دانش‌آموزان و دانشجومعلمان نقش‌آفرین باشد.

 موقعیت‌های ورزشی؛ فرصت‌هایی برای تربیت تمام‌ساحتی

 حمیدی با اشاره به مفهوم "مدرسه صالح" در سند تحول بنیادین بر اهمیت طراحی موقعیت‌های هدفمند تربیتی تأکید کرد و گفت: فعالیت ورزشی، صرفاً فرصتی برای تحرک جسمانی نیست، بلکه موقعیتی برای یادگیری، تصمیم‌گیری، حل مسئله و تمرین مواجهه با چالش‌های زندگی است.

 وی افزود: دانش‌آموز در جریان فعالیت‌های ورزشی، تصمیم‌گیری در شرایط دشوار، مدیریت هیجان، پذیرش شکست، برخورد متواضعانه با پیروزی و تلاش برای رسیدن به هدف را تمرین می‌کند. ازاین‌رو، بی‌توجهی به ظرفیت‌های تربیتی ورزش، به معنای نادیده‌گرفتن بخش مهمی از فرصت‌های تربیت نسل آینده است.

 رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور همچنین با اشاره به نقش نشاط و انگیزه در فعالیت‌های جمعی، بر ضرورت فراهم‌کردن محیط‌هایی برای مشارکت همراه با رغبت و انگیزه درونی  تأکید کرد.

وی با اشاره به تجربه‌های اجرایی خود در توسعه ورزش همگانی و برگزاری فعالیت‌های ورزشی در محیط‌های آموزشی و خوابگاهی، یادآور شد: استقبال از فعالیت‌های مشارکتی و شادی‌آفرین نشان می‌دهد که با طراحی مناسب موقعیت‌های تربیتی می‌توان زمینه حضور داوطلبانه و گسترده دانشجویان را فراهم کرد.

 از برنامه‌های محدود و مدال‌محور تا ورزش فراگیر در دانشکده‌ها و خوابگاه‌ها

رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور با تأکید بر پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و روان‌شناختی فعالیت‌های ورزشی، اظهار کرد: ورزش می‌تواند به تقویت اعتمادبه‌نفس، تاب‌آوری، خوداتکایی، مسئولیت‌پذیری، وفاداری، ایثار، رعایت عدالت، احترام به حقوق دیگران و کنترل هیجانات کمک کند.

 وی افزود: تجربه پیروزی و شکست در محیط ورزشی، فرصتی برای شکل‌گیری خودپنداره واقع‌بینانه و تقویت شخصیت اجتماعی است. همچنین، مشارکت در فعالیت‌های گروهی، رقابت سالم و کمک به افراد کم‌توان‌تر می‌تواند روحیه همدلی، انصاف و جوانمردی را در دانش‌آموزان و دانشجومعلمان تقویت کند.

حمیدی با بیان اینکه تربیت‌بدنی را باید بخش عملی تعلیم‌وتربیت دانست، بر ضرورت توجه به فراگیری برنامه‌ها تأکید کرد و گفت: هدف نباید صرفاً دستیابی به چند موفقیت ورزشی یا کسب مدال باشد؛ بلکه باید زمینه مشارکت گسترده دانشجویان فراهم شود تا آثار تربیتی ورزش در مقیاسی وسیع‌تر تحقق یابد.

 وی در همین زمینه، سه سطح "برونداد"، "دستاورد" و "پیامد" را در ارزیابی فعالیت‌های ورزشی مورد توجه قرار داد و تشریح کرد: برگزاری رویداد ورزشی، برونداد یک برنامه است؛ افزایش مهارت، ارتقای آمادگی جسمانی، سلامت و تقویت هویت فردی و جمعی، از دستاوردهای آن به شمار می‌روند و پیامد نهایی، نقش‌آفرینی در تربیت نسل و ساختن آینده کشور است.

 توسعه سواد حرکتی؛ مسئولیتی بنیادین در تربیت معلم

 رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور در بخش دیگری از سخنان خود، بر اهمیت سواد حرکتی و نقش آن در رشد کودکان تأکید کرد و گفت: همان‌گونه که سواد خواندن و نوشتن برای زندگی ضروری است، برخورداری از سواد حرکتی نیز از اهمیت بنیادین برخوردار است.

 وی سواد حرکتی را توانایی انجام مؤثر حرکات و به‌کارگیری مهارت‌های حرکتی در موقعیت‌های مختلف دانست و با اشاره به اهمیت دوران کودکی در شکل‌گیری حرکات بنیادی، از جمله دویدن، پریدن و حفظ تعادل، خاطرنشان کرد: بی‌توجهی به رشد حرکتی کودکان می‌تواند زمینه‌ساز ضعف مهارت‌های حرکتی و کاهش اعتمادبه‌نفس آنان در فعالیت‌های جمعی و مدرسه‌ای شود.

 حمیدی با تأکید بر مسئولیت دانشگاه فرهنگیان در تربیت معلمان توانمند، افزود: معلمان آینده باید برای شناسایی نیازهای حرکتی کودکان و فراهم‌کردن فرصت‌های مناسب یادگیری و فعالیت بدنی آماده شوند. این موضوع به‌ویژه در دوره ابتدایی اهمیت دارد؛ زیرا بخش مهمی از شکل‌گیری مهارت‌های بنیادی حرکتی در همین دوره اتفاق می‌افتد.

 وی همچنین با اشاره به مفهوم "سواد حرکتی" و الگوهای توسعه آن، بر ضرورت پیوند میان یادگیری مهارت‌های حرکتی بنیادی، فعالیت بدنی مستمر، سلامت در طول زندگی و زمینه‌سازی برای پیشرفت ورزشی تأکید کرد.

ضرورت تحول در سیاست‌گذاری ورزشی دانشگاه

حمیدی در تبیین الزامات تحول در حوزه تربیت‌بدنی دانشگاه فرهنگیان، بر لزوم حرکت از برنامه‌های متمرکز ملی و ستادی به فعالیت‌های فراگیر در دانشکده‌ها و خوابگاه‌ها تأکید کرد و گفت: باید برنامه‌هایی طراحی شود که با نیازها و علایق دانشجومعلمان تناسب داشته باشد و امکان مشارکت گسترده آنان را فراهم کند.

 وی با تأکید بر ضرورت عبور از رویکردهای عرضه‌محور به نیازسنجی و تقاضامحوری، اظهار کرد: سیاست‌گذاری در این حوزه باید به‌گونه‌ای باشد که دانشجومعلمان در کانون برنامه‌ها قرار گیرند و فعالیت‌ها بر اساس نیازهای واقعی آنان طراحی و اجرا شود.

رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور همچنین بر ضرورت کاهش تمرکزگرایی، تقویت تفویض اختیار و افزایش نقش دانشکده‌ها و خوابگاه‌ها در اجرای برنامه‌های ورزشی تأکید کرد و خواستار بازنگری در پروژه‌ها و شیوه‌های اجرایی حوزه تربیت‌بدنی با هدف تحقق این رویکرد شد.

 وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های فوق‌برنامه در محیط‌های آموزشی و خوابگاهی، خاطرنشان کرد: فعالیت‌های ورزشی خوابگاهی باید به‌عنوان بخشی اثرگذار از زیست تربیتی دانشجومعلمان مورد توجه قرار گیرد.

 ورزش تربیتی؛ زیربنای ورزش همگانی و قهرمانی

 رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور در ادامه، ورزش تربیتی را زیربنای توسعه ورزش همگانی، قهرمانی و حرفه‌ای دانست و تأکید کرد: توسعه پایدار ورزش در کشور، بدون توجه به بنیان‌های تربیتی و پرورش مهارت‌های حرکتی در کودکی و نوجوانی، با محدودیت مواجه خواهد شد.

 وی با اشاره به اهمیت آموزش تربیت‌بدنی در دوره ابتدایی، به ضرورت توانمندسازی دانشجومعلمان رشته آموزش ابتدایی نیز پرداخت و تصریح کرد: معلمان ابتدایی باید بتوانند متناسب با مسئولیت‌های آموزشی و تربیتی خود، در توسعه مهارت‌های حرکتی و فعالیت بدنی دانش‌آموزان نقش مؤثری ایفا کنند.

حمیدی همچنین بر لزوم همکاری و هم‌افزایی میان دانشگاه فرهنگیان، مدیران و مسئولان حوزه تربیت‌بدنی استان‌ها و معاونت تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش به منظور کسب توانمندی لازم برای اجرای فعالیت‌های مؤثر تربیتی و ورزشی دانشجومعلمان پس از ورود به مدارس دانست.

تربیت‌بدنی؛ از موضوع حاشیه‌ای تا محور تربیت نسل آینده

حمیدی،گفت: نباید ظرفیت گسترده تربیت‌بدنی را به سرگرمی یا دستیابی به موفقیت ورزشی محدود کنیم؛ هدف اصلی، تربیت انسان‌هایی سالم، توانمند، مسئولیت‌پذیر و برخوردار از مهارت‌های فردی و اجتماعی است.

 رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور در پایان ابراز امیدواری کرد: با تقویت جایگاه تربیت‌بدنی در نظام تعلیم‌وتربیت و توسعه فعالیت‌های فراگیر در دانشکده‌ها، خوابگاه‌ها و مدارس، نگاه به این حوزه از یک فعالیت جانبی و صرفاً ورزشی به نگاهی تربیتی و بنیادین تغییر یابد؛ به‌گونه‌ای که معلم تربیت‌بدنی به‌عنوان یکی از مربیان اصلی مدرسه و عاملی مؤثر در سلامت، نشاط و تربیت نسل آینده شناخته شود.